ΣΤΧ Safety 10 Report post Posted April 26, 2006 ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΟΝΑΤΟΣ 5.0: ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ. ΤΗΣ ΡΗΞΗΣ ΤΟΥ ΠΧΣ. Το στάδιο αποθεραπείας σε μια ρήξη ΠΧΣ μετά από χειρουργική αντιμετώπιση περιλαμβάνει την ακινητοποίηση και την κινητοποίηση- άσκηση. Στην ακινητοποίηση απαγορεύεται οποιαδήποτε ελεύθερη κίνηση μέσα στην άρθρωση, ενώ στη κινητοποίηση αρχίζει σιγά σιγά να ανακτάται η κίνηση και να ενδυναμώνεται το μέλος . Ακινητοποίηση Η ακινητοποίηση επιτυγχάνεται με τη χρήση λειτουργικού νάρθηκα, ο οποίος αρχικά κλειδώνεται σε μια ορισμένη από τον γιατρό γωνία , συνήθως σε πλήρη έκταση (τεντωμένο) ή σε ελαφριά κάμψη (ελαφρώς λυγισμένο) και ο οποίος διατηρείται για 4-6 εβδομάδες ανάλογα με τη μέθοδο θεραπείας και την πρόοδο του ασθενή. Όσο περνάει ο καιρός ο νάρθηκας αυτός επιτρέπει κάποια ελαφριά κίνηση του γόνατος μέσα όμως στα όρια που επιτρέπει ο γιατρός και φυσικά ο πόνος. Ο νάρθηκας αυτός διατηρείται όλη την ημέρα και τη νύχτα κι αφαιρείται μόνο για την Συνεχή Παθητική Κίνηση (CPM) και για την φυσιοθεραπεία-άσκηση. Στην διάρκεια της ακινητοποίησης μπορεί να χρησιμοποιηθεί πάγος και μάλαξη για την αντιμετώπιση του οιδήματος και του πόνου . Η ακινητοποίηση προστατεύει την άρθρωση και τα στοιχεία της από κινήσεις που μπορεί να προκαλέσουν περαιτέρω τραυματισμούς. Κινητοποίηση Η κινητοποίηση του ασθενή και του εγχειρισμένου γόνατος ξεκινά κανονικά τη δεύτερη μετεγχειρητική ημέρα στο νοσοκομείο. Την πρώτη μέρα ο ασθενής ξεκουράζεται από την εγχείρηση και συνέρχεται από τη νάρκωση, ενώ δίνεται χρόνος στο σώμα και τον ασθενή να ξεπεράσει τον πόνο και να συνηθίσει στη κατάσταση που βρίσκεται. Στην κινητοποίηση κατ’ αρχήν ο ασθενής πρέπει και μπορεί να κάνει κανονικά ασκήσεις στο υπόλοιπο σώμα ώστε να αποφύγει τις επιπλοκές και τα προβλήματα της εγχείρησης αλλά και της κατάκλισης. Η κινητοποίηση όλου του σώματος, η αλλαγή των θέσεων στο κρεβάτι και στη καρέκλα βοηθούν στην αποφυγή της στάσης του αίματος και στη δημιουργία θρόμβων-επιπλοκής ιδιαίτερα επικίνδυνης. Ένδειξη φλεβοθρόμβωσης είναι η στιλπνότητα του δέρματος (γυαλιστερό δέρμα), το οίδημα και ο πόνος στη γαστροκνημία. Σε περίπτωση εμφάνισης αυτών δεν γίνεται κινητοποίηση και ενημερώνεται ο γιατρός του ασθενή. Η κινητοποίηση πρέπει να ξεκινήσει από τον κορμό. Ο ασθενής λυγίζει το υγιές γόνατο και κάνει μικρή ανύψωση μόνο του θώρακα από το κρεβάτι, με το σαγόνι κολλημένο στο στέρνο και το βλέμμα πάνω από το γόνατο για τους κοιλιακούς. Για τους ραχιαίους ο ασθενής σπρώχνει με το κεφάλι το μαξιλάρι σηκώνοντας το στήθος από το κρεβάτι και κάνοντας έκταση του θώρακα για μερικά δευτερόλεπτα. Τα χέρια μπορεί να τα γυμνάσει κανονικά με ελαφριά βάρη και κινήσεις πάνω και μπρος ή πάνω και πλάι με συγχρονισμό της αναπνοής, φροντίζοντας ο κορμός να είναι σταθερός από την κοιλιά και τη πλάτη. Στο υγιές κάτω άκρο μπορεί να κάνει ανυψώσεις με ή χωρίς αντίσταση, κινήσεις στο πλαι προς τα έξω και προς τα μέσα (απαγωγές- προσαγωγές) σέρνοντας το πόδι στο κρεβάτι ή να λυγίζει και να τεντώνει το γόνατο (κάμψη έκταση) με ή χωρίς αντίσταση. Πολύ σημαντική είναι η άσκηση στην ποδοκνημική (αστράγαλο) όπου το πέλμα μια λυγίζει (flex τα δάχτυλα-1) και μια τεντώνει (point τα δάχτυλα-2). Η άσκηση αυτή, ονομάζεται άσκηση-αντλία και μοιάζει σαν να σηκωνόμαστε στις μύτες των ποδιών όταν είμαστε όρθιοι. Η συγκεκριμένη άσκηση έχει άριστα αποτελέσματα στην αποφυγή της στάσης του αίματος λόγω της εναλλαγής άντλησης του αίματος μια στον τετρακέφαλο και μια στον γαστροκνήμιο. Βοηθάει λοιπόν πάρα πολύ στην καλή κυκλοφορία, στην αποφυγή της αιματικής στάσης, στην πρόληψη ή αντιμετώπιση του οιδήματος. Είναι ακόμα καλύτερα τα δύο πόδια να γυμνάζονται συγχρόνως και με αντίσταση στα μετατάρσια , στο «μαξιλάρι», του πέλματος γιατί λόγω των ερεθισμάτων που δέχεται το πέλμα διευκολύνεται η βάδιση, όταν έρθει φυσικά η ώρα της. Την αντίσταση μπορεί να δώσει ο φυσιοθεραπευτής, κάποιος συγγενής, ή απλά το κρεβάτι όπου ο ασθενής πιέζει το πέλμα στο ξύλο κατά τη φάση 2.1 2 Ένα- δυο σετ των δέκα επαναλήψεων κάθε άσκησης μια ή δύο φορές την ημέρα είναι αρκετά. Τις ασκήσεις αυτές μπορεί ο ασθενής να τις κάνει εφόσον νιώθει καλά. Σημαντική είναι η ξεκούραση ανάμεσα στις επαναλήψεις και τα σετ, ενώ σε περίπτωση ζαλάδας, έντονης κούρασης ή πόνου ο ασθενής πρέπει να διακόψει και να ξεκουραστεί. Στο εγχειρισμένο πόδι η κινητοποίηση χωρίζεται σε τρεις φάσεις: 1. Τη Φαση της Μεγιστης Προστασίας 2. Τη Φάση της Μέτριας Προστασίας 3. Τη Φάση της Ελάχιστης Προστασίας Φάση της Μέγιστης Προστασίας Είναι η πρώτη φάση στην οποία οι κινήσεις κι ασκήσεις γίνονται με μηδενική ή ελάχιστη φόρτιση. Η Φάση αυτή ξεκινάει αμέσως μετά το χειρουργείο και διαρκεί περίπου 6 εβδομάδες. Η Φάση αυτή αποσκοπεί στο να υποχωρήσει το οίδημα κι ο πόνος, να διατηρηθεί το μήκος και η δύναμη του τετρακέφαλου και να μην ατροφήσει, να διατηρηθεί το εύρος κίνησης του γόνατος και να αποφευχθούν οι βραχύνσεις από την ακινητοποίηση. Για το οίδημα και τον πόνο χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο πάγος για 10 λεπτά ανά μισή με μια ώρα και μάλαξη. Για την αποφυγή της ατροφίας και τη διατήρηση του μήκους του τετρακέφαλου χρησιμοποιείται ηλεκτρικός μυϊκός ερεθισμός καθώς και ισομετρικές συσπάσεις του τετρακεφάλου. Για την άσκηση αυτή ο φυσιοθεραπευτής τοποθετεί το χέρι του κάτω από το γόνατο του ασθενή και ζητά απ αυτόν να το πιέσει όσο πιο δυνατά μπορεί. Επίσης ο ασθενής μπορεί να κάνει άρση τεντωμένου σκέλους ( SLR) από ύπτια, πρηνή ή και πλάγια θέση με το νάρθηκα όμως κλειδωμένο σε πλήρη έκταση. Μια καλή άσκηση για την ενδυνάμωση των οπίσθιων μηριαίων (δικέφαλος, ημιυμενώδης, ημιτενωντώδης) είναι να ξαπλώσει ο ασθενής σε πρηνή κατάκλιση (μπρούμυτα) και να προσπαθεί να κλείνει το πάσχον γόνατο με υποστήριξη από το υγιές (υποβοηθούμενη άσκηση). Έτσι πετυχαίνει αύξηση του εύρους τροχιάς της άρθρωσης, ενδυνάμωση των καμπτήρων του γόνατος και διάταση του τετρακεφάλου.Για τη διατήρηση του εύρους κίνησης και για την αποφυγή των βραχύνσεων των μυών, τενόντων και συνδέσμων της άρθρωσης, χρησιμοποιείται: Μηχάνημα Συνεχούς Παθητικής Κίνησης (CPM) Παθητική κινητοποίηση από τον φυσιοθεραπευτή μέχρι όμως το όριο του πόνου. Ολίσθηση του εγχειρισμένου μέλους στο τοίχο. Ο ασθενής ξαπλώνει σε ύπτια κατάκλιση, ακουμπάει το πέλμα του στον τοίχο και με τη βοήθεια της βαρύτητας το κατεβάζει μέχρι εκεί που μπορεί. Η επαναφορά γίνεται από τον φυσιοθεραπευτή ή με τη βοήθεια του υγιούς μέλους . Επίσης γίνονται παθητικές ολισθήσεις της επιγονατίδας για την αποφυγή των βραχύνσεων και την διατήρηση του εκτατικού μηχανισμού του γόνατος.Ο ασθενής ξεκινά να βαδίζει από τη δεύτερη μέρα στο νοσοκομείο με βοήθεια του Π ή βακτηριών. Η βάδιση την πρώτη βδομάδα γίνεται χωρίς καμία φόρτιση στο εγχειρισμένο μέλος ενώ από τη δεύτερη εβδομάδα ανάλογα πάντα με την περίπτωση μπορεί ο ασθενής να φορτίσει ελάχιστα το πάσχον γόνατο. Κατά τη βάδιση ο ασθενής πρώτα μετακινεί το Π ή τις βακτηρίες, μετά το χειρουργημένο πόδι και μετά με μεγάλη στήριξη στα χέρια το υγιές πόδι. Η χρήση του Π ή των βακτηριών διακόπτεται συνήθως όταν ο ασθενής έχει αποκτήσει πλήρη ενεργητική έκταση, πάντα όμως με τις οδηγίες του γιατρού. Φάση Μέτριας Προστασίας Επόμενη φάση είναι η Φάση Μέτριας Προστασίας η οποία διαρκεί 6 με 12 εβδομάδες. Στη φάση αυτή ο ασθενής εξακολουθεί να φορά τον νάρθηκα ακινητοποίησης όταν περπατάει ή όταν φορτίζει το μέλος. Αν η πλήρης έκταση του γόνατος γίνεται τότε μπορεί ο ασθενής να αφήσει σιγά σιγά τις βακτηρίες και να φορτίσει περισσότερο το μέλος κατά τη βάδιση. Στη φάση αυτή δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην ενδυνάμωση του τετρακεφάλου και των οπίσθιων μηριαίων αλλά και όλου του μυϊκού συστήματος του μέλους. Επίσης ο ασθενής πρέπει να αποκτήσει 120 μοίρες κάμψης και πλήρη έκταση στο γόνατο. Γίνονται και πάλι άρσεις τεντωμένου σκέλους με αντίσταση από όλες τις θέσεις, ενώ μπορεί να γίνει και κάμψη(1)-έκταση(2) του γόνατος σε όλη τη τροχιά που έχει αποκτηθεί από καθιστή θέση για τον τετρακέφαλο (Α) ή από πρηνή θέση (Β) για τους καμπτήρες. Α 1 Α2 Β 1 Β2 Μπορεί να χρησιμοποιηθεί βαράκι στο μέλος (Α1, Α2, Β2) ή αντίσταση με λάστιχο (Β1). Μια άλλη άσκηση με σημαντικό αποτέλεσμα που μπορεί να κάνει ο ασθενής είναι τα μικρά καθίσματα με υποστήριξη, πρέπει όμως να προσέχει πολύ μέχρι που θα λυγίσει το γόνατο. Δεν πρέπει να ξεπεράσει τις 90 μοίρες κάμψης καθώς αυτό μπορεί να προκαλέσει πρόσθια μετατόπιση της κνήμης πράγμα που θέτει σε κίνδυνο την άρθρωση. 1 2 Τέλος, ο δίσκος ισορροπίας είναι μια πολύ καλή άσκηση για την ανάπτυξη της συνεργασίας των μυών όλου του μέλους. Ο δίσκος αυτός είναι ένας ξύλινος δίσκος που η κάτω πλευρά του είναι σφαιρική. Αρχικά καλό είναι ο ασθενής να στηρίζεται από κάπου στη πορεία όμως θα καταφέρει να στέκεται χωρίς υποστήριξη. Εξακολουθεί η εκγύμναση και του υπόλοιπου σώματος, όπως και η παγοθεραπεία μετά την άσκηση στην εγχειρισμένη άρθρωση. Φάση Ελάχιστης Προστασίας Τελευταία φάση είναι η Φάση Ελάχιστης Προστασίας. Η Φάση Ελάχιστης Προστασίας συνδέεται με την επαναφορά του ατόμου στις δραστηριότητες του και ξεκινά τη 12η εβδομάδα μετά τον τραυματισμό. Διαρκεί μέχρι περίπου και την 20η εβδομάδα όπου ο ασθενής πλέον έχει αναρρώσει πλήρως. Στη Φάση αυτή δίνεται έμφαση στις λειτουργικές δραστηριότητες όπως το περπάτημα, το τρέξιμο και οι ασκήσεις ευκινησίας. Ο ασθενής πρέπει να έχει ανακτήσει ήδη το 75 με % της μυϊκής δύναμης του γονάτου. Ο νάρθηκας διατηρείται επιτρέποντας πλήρη κίνηση, στις περισσότερες δραστηριότητες και ειδικά σ’ αυτές που απαιτούν στροφή του γόνατος ή που περιέχουν άλματα. Το άτομο επανέρχεται στο επίπεδο πριν τον τραυματισμό και το γόνατο φτάνει στη πλήρη λειτουργία του στις 20- 24 εβδομάδες. Πλέον ο νάρθηκας χρησιμοποιείται μόνο προστατευτικά στις πολύ απαιτητικές δραστηριότητες. Υπενθυμίζουμε ότι το πλάνο αποθεραπείας αυτό είναι θεωρητικό. Ανάλογα με την μέθοδο θεραπείας, τον ασθενή και τον φυσιοθεραπευτή μπορεί να υπάρχουν αλλαγές στις ασκήσεις και στις τεχνικές. Γενικά όμως οι βασικές αρχές τις αποκατάστασης της ρήξης πρόσθιου χιαστού συνδέσμου είναι αυτές που αναφέρθηκαν παραπάνω. Το αρθρο εγραψε η Μανουέλα Σοφιανοπούλου (Firefly) Φοιτήτρια ΤΕΙ Φυσιοθεραπείας Αθήνας Πηγές «Ορθοπαιδική» Π. Συμεωνίδης , University Studio Press «Θεραπευτικές ασκήσεις και Τεχνικές» Carolyn Kisner, Lynn Allen Colby, Ιατρικές Εκδόσεις Σιώκη www.kneeguru.co.uk Για συζητηση επ του θεματος, κανετε κλικ εδω Share this post Link to post Share on other sites