Το διάβασα στο internet...

[pka 1,173]

On 11/30/2025 at 10:15 AM, vro said:

Πάντως τον χειμώνα του 1990 που ανέβηκα πρώτη φορά την σκάλα του Βραδέτου το χωριό ήταν έρημο. Δεν θυμάμαι αν υπήρχε ο δρόμος και σε τι κατάσταση ήταν . 

Το 1990 το Ζαγόρι ήταν τόπος περιπέτειας όπως στην δεκαετία του 2000 τα Άγραφα . 

Αυτό που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια στο Ζαγόρι είναι τα χωριά του Ποτέμκιν. 

Όμως το Βραδέτο , το Συράκο και άλλα  βλαχοχώρια κτηνοτρόφων πέρα από την οδική πρόσβαση είχανε ανάγκη και από ένα διαφορετικό μοντέλο παραγωγής . Η νομαδική κτηνοτροφία απαιτούσε το φθινόπωρο τα κοπάδια να κατέβουν χαμηλά . Μαζί με τα κοπάδια κατέβαιναν και οι άνθρωποι . Το Συράκο είχε 2 εκλογικά τμήματα . Ένα στο χωριό και ένα χαμηλά στην Θεσσαλία ( δεν θυμάμαι που ακριβώς ) ανάλογα την εποχή που γινόταν εκλογές . Και το τριώροφο σχολείο του Συράκου λειτουργούσε το καλοκαίρι.  Σε αυτό το σχολείο κάπου στις αρχές του 1990 έμεινα σε μια τάξη παρέα με τις νυχτερίδες . Μετά έγινε ξενοδοχείο πολυτελείας . Πάντως και το 1990 ήταν κλειστό λόγο έλλειψης μαθητών . Βασικά μαθητές υπήρχαν άλλα πήγαιναν στα σχολεία του κάμπου . 

Το χειμώνα αυτά τα χωριά ήταν έρημα και έμεναν μόνο οι φύλακες που ήταν κοινοτικοί υπάλληλοι. 

Ακόμα και το 1990 ο χωματόδρομος για το Συράκο ήταν ....δεν το ξανακάνω μάνα μου. 

Το 2004 πήγα από το συράκο στο μεγάλο Περιστέρι μέσω της τσουκαρελας . Έπαθα λάστιχο και όταν το άλλαζα μου επιτέθηκαν τσομπανοσκυλα και είδα τον χριστό φαντάρο. Το βουνό ήταν γεμάτο ζώα και τα χωριά είχαν μόνο τουρίστες . Δεκαπενταύγουστος . Για 15 μέρες ερχόταν οι ντόπιοι σε όσα σπίτια δεν είχαν γίνει ξενώνες ή δεν είχαν πέσει ακόμα . 

Το μοντέλο κτηνοτροφίας στις Άλπεις είναι διαφορετικό . Τα κοπάδια τον χειμώνα μπαίνουν μέσα στους στάβλους και τρέφονται με το χόρτο που έχει θεριστει το καλοκαίρι . Οι στάβλοι αν δεν είναι στα θερινά βοσκοτόπια είναι σε μικρή απόσταση κάτω στην κοιλάδα . Στην Πίνδο τα κοπάδια ήθελαν μια και δυο βδομάδες να πάνε στα χειμαδιά . 

Ο τουρισμός και το real estate μπήκε αρκετά ποιο μετά που είχε ήδη εξαρθρωθεί ο παραδοσιακός οικονομικός ιστός. 

Και στον νεκρό όσα ηλεκτροσόκ να κάνεις δεν ανασταίνεται. 

 

Όντως θυμάμαι το 1984 που πήγα πρώτη φορά στο μικρό Πάπιγκο χειμώνα και έκανα χειμερινή στο καταφύγιο όπου φάγαμε την ομίχλη της αρκούδας , το Πάπιγκο είχε κόσμο . Γιατί θυμάμαι το ΚΤΕΛ της επιστροφής να είναι γεμάτο και με νέους ανθρώπους . Και θυμάμαι ότι είχαμε πάρει τα κλειδιά από τον εος Ιωαννίνων και τα παραδώσαμε στον εος παπιγκου. Τότε στο μεγάλο Πάπιγκο είχαν χτιστεί τα πρώτα ξενοδοχεία και θυμάμαι ότι μείναμε σε ένα δωμάτιο στο μικρό Πάπιγκο χωρίς τουαλέτα. Στον πηγαιμό προς Πάπιγκο είχαμε χάσει το ΚΤΕΛ από τα Γιάννενα και πήραμε το ΚΤΕΛ για Κόνιτσα , όρθιοι από τον κόσμο και κατεβήκαμε στην διασταύρωση και με τα πόδια ξεκινήσαμε για Πάπιγκο . Ευτυχώς στην ανηφόρα μετά το γεφύρι της αριστης πέρασε ένα τρακτέρ με καρότσα και του κάναμε οτοστόπ. 

Γεια σου συνομήλικε

Μερικά σχόλια και προσωπικές αναμνήσεις από αυτά τα μέρη. 

Και για μένα ή πρώτη φορά που ανέβηκα στο Πάπιγκο ήταν τα Χριστούγεννα του '84.

Ο ΕΟΣ Παπίγκου ήταν ο Κούλης. Το μοναδικό καφενείο-μαγαζί του χωριού. Σίγουρα αμφιλεγόμενος (λόγω κυνηγιού) αλλά εγώ τα πήγαινα μια χαρά μαζί του. Ήταν η εποχή που επιστρέφονταν τα παλιά σπίτια στους ιδιοκτήτες από τον ΕΟΤ, στον οποίο είχαν παραχωρηθεί για ένα διάστημα με την υποχρέωση να τα ανακαινίσει. Το ξεκίνημα του τουρισμού. 

Τουρίστες το χειμώνα ούτε για δείγμα. Μόνο ορειβάτες. Το καλοκαίρι πέρναγαν μερικοί. 

Το ΚΤΕΛ ήταν ο τρόπος για να πάμε στο Πάπιγκο. Με το νυκτερινό ΚΤΕΛ από Αθήνα φτάναμε ξημερώματα στα Γιάννενα και από εκεί με το τοπικό ΚΤΕΛ φτάναμε στο Πάπιγκο. 

Ήταν το αγαπημένο μέρος μου στο κόσμο όλο. Πήγαινα πολλές φορές κάθε χρόνο, χειμώνα και καλοκαίρι. Και ποτέ με αυτοκίνητο. Δεν ειχα. Με το ΚΤΕΛ ή το μηχανάκι. Μερικές φορές με οτοστόπ από τη διασταύρωση. Ύπνο όταν ήμουν στο χωριό είτε με τη σκηνή μου στη μέση του χωριού, είτε στο χαγιάτι κάποιας από τις εκκλησίες. Ακόμα μπορεί να το κάνει κανείς. 

Η κτηνοτροφία ήταν τεράστια. Αλλά όχι νομαδική. Μετακινούμενη. Οι μόνοι νομάδες στην Ελλάδα ήταν οι Σαρακατσάνοι. Που ήταν ελληνόφωνοι. Στο Ζαγόρι οι κτηνοτρόφοι είχαν σπίτια, ήταν δημότες γιατί αλλιώς δε μπορούσαν να συμμετέχουν στον ετήσιο πλειστηριασμό για τα βοσκοτόπια. Έτσι μου είχαν πει. Και στο Πάπιγκο που είναι στο Δυτικό Ζαγόρι είναι ελληνόφωνοι Ζαγορίσιοι. Το ίδιο και στο Κεντρικό Ζαγόρι (Τσεπέλοβο, Κήποι, Μονοδένδρι, κλπ) . Οι λατινόφωνοι Βλάχοι (Αρουμάνοι) είναι στο Ανατολικό Ζαγόρι (Βοβούσα, Φλαμπουράρι, κλπ). Στο Βλαχοζάγορο. 

Κάποια από τα χωριά που ήταν αποκλειστικά χωριά κτηνοτρόφων, όπως το λες άδειαζαν το χειμώνα (όχι το Πάπιγκο). Οι κάτοικοι κατέβαιναν στη Θεσσαλία. Τα σχολεία δούλευαν το καλοκαίρι. Το χειμώνα έμπαινε κάλπη στα χειμαδιά. Μπορεί κάποιος στην ηλικία μας να θυμάται στη πλατεία της Λάρισας τη μεγάλη ταμπέλα "Χειμερινή Έδρα Κοινότητας Σαμαρίνας". 

Ο τουρισμός άλλαξε τον τόπο. Στα μέσα του '90 οριακά θύμιζε αυτό που αγάπησα. Παρόλα αυτά καινούργιοι κάτοικοι εμφανίστηκαν στο χωριό για να δουλέψουν στο τουρισμό. Κάποιοι με παιδάκια! 

Και ενώ το χωριό με το τουρισμό δεν ήταν πια για μένα, δεν μπορούσα να μη σκεφτώ ότι καλύτερα έτσι. Ποιος είμαι εγώ να προτιμώ την ερήμωση για να ταιριάζει ο τόπος με τα γούστα μου;

Πολλές φορές έχω σκεφτεί ότι ίσως τα πράγματα να ήταν καλύτερα αν είχε έρθει ο τουρισμός νωρίτερα.