Leaderboard

Πάντως τον χειμώνα του 1990 που ανέβηκα πρώτη φορά την σκάλα του Βραδέτου το χωριό ήταν έρημο. Δεν θυμάμαι αν υπήρχε ο δρόμος και σε τι κατάσταση ήταν . Το 1990 το Ζαγόρι ήταν τόπος περιπέτειας όπως στην δεκαετία του 2000 τα Άγραφα . Αυτό που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια στο Ζαγόρι είναι τα χωριά του Ποτέμκιν. Όμως το Βραδέτο , το Συράκο και άλλα βλαχοχώρια κτηνοτρόφων πέρα από την οδική πρόσβαση είχανε ανάγκη και από ένα διαφορετικό μοντέλο παραγωγής . Η νομαδική κτηνοτροφία απαιτούσε το φθινόπωρο τα κοπάδια να κατέβουν χαμηλά . Μαζί με τα κοπάδια κατέβαιναν και οι άνθρωποι . Το Συράκο είχε 2 εκλογικά τμήματα . Ένα στο χωριό και ένα χαμηλά στην Θεσσαλία ( δεν θυμάμαι που ακριβώς ) ανάλογα την εποχή που γινόταν εκλογές . Και το τριώροφο σχολείο του Συράκου λειτουργούσε το καλοκαίρι. Σε αυτό το σχολείο κάπου στις αρχές του 1990 έμεινα σε μια τάξη παρέα με τις νυχτερίδες . Μετά έγινε ξενοδοχείο πολυτελείας . Πάντως και το 1990 ήταν κλειστό λόγο έλλειψης μαθητών . Βασικά μαθητές υπήρχαν άλλα πήγαιναν στα σχολεία του κάμπου . Το χειμώνα αυτά τα χωριά ήταν έρημα και έμεναν μόνο οι φύλακες που ήταν κοινοτικοί υπάλληλοι. Ακόμα και το 1990 ο χωματόδρομος για το Συράκο ήταν ....δεν το ξανακάνω μάνα μου. Το 2004 πήγα από το συράκο στο μεγάλο Περιστέρι μέσω της τσουκαρελας . Έπαθα λάστιχο και όταν το άλλαζα μου επιτέθηκαν τσομπανοσκυλα και είδα τον χριστό φαντάρο. Το βουνό ήταν γεμάτο ζώα και τα χωριά είχαν μόνο τουρίστες . Δεκαπενταύγουστος . Για 15 μέρες ερχόταν οι ντόπιοι σε όσα σπίτια δεν είχαν γίνει ξενώνες ή δεν είχαν πέσει ακόμα . Το μοντέλο κτηνοτροφίας στις Άλπεις είναι διαφορετικό . Τα κοπάδια τον χειμώνα μπαίνουν μέσα στους στάβλους και τρέφονται με το χόρτο που έχει θεριστει το καλοκαίρι . Οι στάβλοι αν δεν είναι στα θερινά βοσκοτόπια είναι σε μικρή απόσταση κάτω στην κοιλάδα . Στην Πίνδο τα κοπάδια ήθελαν μια και δυο βδομάδες να πάνε στα χειμαδιά . Ο τουρισμός και το real estate μπήκε αρκετά ποιο μετά που είχε ήδη εξαρθρωθεί ο παραδοσιακός οικονομικός ιστός. Και στον νεκρό όσα ηλεκτροσόκ να κάνεις δεν ανασταίνεται. Όντως θυμάμαι το 1984 που πήγα πρώτη φορά στο μικρό Πάπιγκο χειμώνα και έκανα χειμερινή στο καταφύγιο όπου φάγαμε την ομίχλη της αρκούδας , το Πάπιγκο είχε κόσμο . Γιατί θυμάμαι το ΚΤΕΛ της επιστροφής να είναι γεμάτο και με νέους ανθρώπους . Και θυμάμαι ότι είχαμε πάρει τα κλειδιά από τον εος Ιωαννίνων και τα παραδώσαμε στον εος παπιγκου. Τότε στο μεγάλο Πάπιγκο είχαν χτιστεί τα πρώτα ξενοδοχεία και θυμάμαι ότι μείναμε σε ένα δωμάτιο στο μικρό Πάπιγκο χωρίς τουαλέτα. Στον πηγαιμό προς Πάπιγκο είχαμε χάσει το ΚΤΕΛ από τα Γιάννενα και πήραμε το ΚΤΕΛ για Κόνιτσα , όρθιοι από τον κόσμο και κατεβήκαμε στην διασταύρωση και με τα πόδια ξεκινήσαμε για Πάπιγκο . Ευτυχώς στην ανηφόρα μετά το γεφύρι της αριστης πέρασε ένα τρακτέρ με καρότσα και του κάναμε οτοστόπ.

Κάποιες σκέψεις μου διαβάζοντας το παραπάνω άρθρο. Το μυαλό μου πήγε αμέσως στο Βραδέτο. Όσοι έχουν πάει στο Βραδέτο θα έκαναν αμέσως το συσχετισμό. Για 300 χρόνια από τότε που φτιάχτηκε, μέχρι τη δεκαετία του 70 που ανοίχτηκε ο δρόμος , το Βραδέτο επικοινωνούσε με τον υπόλοιπο κόσμο μόνο με την περίφημη "σκάλα" του. Η Σκάλα του Βραδέτου είναι η πιο ονομαστή σκάλα σε όλη την Ελλάδα. Είμαι σίγουρος ότι και τα δύο χωριά τα έστησε εκεί πάνω ο ίδιος λόγος. Η κτηνοτροφία. Η εξέλιξη όμως στα δύο χωριά ήταν διαφορετική. Στο Mürren το τραινάκι έδωσε έγκαιρα την απαραίτητη επικοινωνία με τον υπόλοιπο κόσμο. Στο Βραδέτο όταν φτιάχτηκε ο δρόμος ήταν πολύ αργά. Οι άνθρωποι στην Ελλάδα εγκατελειπαν ακόμα και τα χωριά των κάμπων το '70. Στο Mürren ο τουρισμός έδωσε πολύ νωρίς και μια καινούργια ευκαιρία στους κατοίκους για διαφορετική απασχόληση και επαφή με άλλους ανθρώπους. Αντίθετα στο Βραδέτο παρόλο που τη δεκαετία του 70 η κτηνοτροφία ήταν ακόμα ακμαία, αυτό δεν έφτανε. Ο άνθρωπος δε θέλει μόνο σκληρή δουλειά, θέλει και νέες εικόνες, και επαφή με διαφορετικούς ανθρώπους. Έτσι το Βραδέτο μέσα σε λίγα χρόνια ερήμωσε και ζήτημα είναι να έχει 10 κατοίκους, ενώ το Mürren συνεχίζει ακμαίο με 430 κατοίκους.