Χρήστος Λάππας

Από ότι μαθαίνω, τους βασικούς πιστέρ τους ενημέρωσαν ότι θα τους προσλάβουν γύρω στις 10/12. Επίσης να έχετε υπόψη ότι το χιονοδρομικό ψάχνει κόσμο για να στελεχώσει τις θέσεις των πιστερ, οπότε αν έχετε τα προσόντα και σας ενδιαφέρει η θέση, σπεύσατε.

Στον Παρνασσο ρίχνει πράμα: https://www.facebook.com/share/r/1HuA3mR9SY/?mibextid=wwXIfr

Said no skier ever

It's offensively cheap': How solar power is quietly becoming bigger than nuclear Summarise 4 hours ago Getty Images (Credit: Getty Images) After defying projections, solar's dramatic growth means it is now overtaking nuclear as a global power source. Here are seven reasons for solar's success, and where it might go from here. The world's solar power is crossing a threshold. A decade ago, it barely registered on a global scale, providing just 1% of the world's power. In 2026, it will almost certainly increase to 10% of power, and overtake nuclear, a mainstay of electricity since the late 1970s. Globally, solar electricity generation quietly overtook nuclear power (just) in 2025, according to statistics from UK-based energy think tank Ember. And BBC analysis of Ember data over the past 12 months up to September 2026 shows it clearly outstripping nuclear, producing 13% more power. "[Solar] generating more electricity than all the world's nuclear power plants is a pretty insane stat, for sure," says Dave Jones, co-founder of Ember. From China's vast arrays to a recent solar upsurge driven by escalating oil prices, the incredible rise of solar power has defied all projections. Here are seven ways it has become an apparently "unstoppable force" – and what the future looks like from here. 1. An underestimated force "Solar is now the engine of the power transition," says Jan Rosenow, a professor of energy and climate policy at the University of Oxford in the UK. Solar has become the fastest-growing source of new electricity in history, and by far the largest source of new electricity globally. In 2025, it met three-quarters of the growth in the world's demand for electricity, overtaking wind power generation (wind power is also growing, just a little more slowly). "It wasn't expected," says Rosenow. Mainstream projections, he says, have underestimated solar year after year. Outlooks such as those from the International Energy Agency (IEA), an influential intergovernmental organisation based in Paris, "assumed linear growth and slowly falling costs, and got both wrong". Over 2026, multiple sources indicate solar electricity generation will almost certainly far exceed nuclear globally. Nuclear's electricity generation has remained more or less constant since 2000, while solar's has increased some 2,700-fold. That's where solar's going, to not just be king of electricity, but king of energy – Dave Jones Solar, a mature technology for some 15 years now, became the cheapest electricity in history in 2020. Since then, solar has scaled, efficiency has risen, and the amount of siliconand silver used in panels has gone down, leading prices to fall yet further, says Jones. "Massive Chinese manufacturing scale and current overcapacity have pushed module prices to record lows," says Rosenow. In particular, a large fall in the price of panels in 2023-24 pushed us into the current era of what Jones calls "offensively cheap" solar. "A panel in itself is just so unbelievably cheap," he says. "It's well under $100 (£75)… and that's going to keep you generating electricity for 30, 40 years without any input at all." Of course, it's not just in purely economic terms that solar is bringing down costs. Researchers have calculated the US's rising wind and solar generation brought it $249bn (£186bn) in climate and health benefits between 2019 and 2022. China is still the world's biggest solar power by far but is by no means the only player. Despite the US imposing a variety of tariffs on solar, it remains the second country when it comes to installations, which are still skyrocketing – especially in states won by President Trump in 2024. In fact, the US now has enough solar to power more than one-third of its households. "Tariffs and other federal policies that constrain renewable energy growth are certainly expected to raise costs and slow expansion relative to what we otherwise would have seen," says Alicia Zhao, an expert in US mitigation pathways at the University of Maryland. "However, economics are a key part of why solar has been able to grow so quickly. Even with rising costs, solar is still one of the cheapest sources of new power in the US. And it is getting built regardless of political lines." China's internal solar boom is now slowing down, but its cheap solar exports to other countries are still increasing (Credit: Getty Images) India, meanwhile, is moving away from fossil fuels far faster than China did, and new solar has met 60% of its rise in power demand in the past two years. In Australia, over four million homes now have rooftop solar: well over a third of all households. 4. Unreliable fossil fuels Countries like Pakistan and Lebanon have also begun installing solar at breakneck speeds, while across Africa countries are installing some 100,000 solar panels per day. In many places, escalating diesel prices, driven by the Russia-Ukraine conflict and US-Israel war with Iran, has swung the cost needle yet further in solar's favour. This is especially the case in many African countries where home diesel generators are a mainstaydue to unreliable grids. Rooftop solar panels, nearly all of them imported from China, have now taken off as an alternative. Ethiopia has even banned the import of petrol and diesel cars in a bid to tackle oil dependency and pollution, says Jones. Solar is also rapidly providing new electricity where fossil-based grids can't keep up with demand. Pakistan, for example, has become a surprising poster child for the solar revolution due to its extraordinarily rapid rise in installations. In 2019, solar provided less than 2% of its electricity; now it's 24%, driven by costly, unreliable grid electricity combined and cheap solar imports from China. "What's really incredible in Pakistan is… generally most of the solar boom has been out of people's pockets," says Jones. "People can afford it, without needing to take out loans." A similar story has been seen in several other "sun belt" countries, from Lebanon to Nigeria. "[Solar] lets households act without waiting for governments or utilities," says Rosenow. "In uncertain times, that speed and independence is extremely valuable." Solar power, of course, can only be produced during the day when the sun is shining. To turn it into electricity that can be dispatched at any time, it needs to be paired with batteries. Fortunately, batteries have been having their own cost revolution, transforming their ability to support the solar rollout. "Solar plus storage is now routinely cheaper than new fossil plants in sunny regions," says Rosenow. "Batteries have largely solved the daily problem of shifting midday sun into the evening." Solar has gone from Pakistan's fifth-largest electricity source in 2023 to its largest in 2025, says Rosenow (Credit: Alamy) In California, for example, solar and batteries met on average over a quarter of electricity demand from 19:00-21:00 (the evening peak) over the first half of 2026. US states such as Vermont are now rolling out grid-integrated systems of home batteries, often paired with solar. Barriers still remain for longer-term storage of solar across seasons, cloudy periods and monsoon seasons, though, both Rosenow and Jones say. It means the integration of solar into the wider electricity system still matters, says Rosenow. Solar is seen as a key part of the push towards electrification, reducing fossil fuel use in areas that previously didn't use electricity such as via electric cars. Electrification has been chosen as a major theme at this year's UN climate talks in Turkey. "That's where solar's going, to not just be king of electricity, but king of energy," says Jones. Still, it all requires a plan, Julia Souder, chief executive of the Long Duration Energy Storage Council, a global executive-led non-profit established at COP26, warned recently. "There is an inherent danger in uncontrolled electrification, and adding massive new loads without built-in flexibility creates a fragile system," she wrote. "Electrification is not automatically resilient." The limits on solar are now grids, storage and how fast we electrify demand, says Rosenow – not panels or cost. "The bigger question is no longer whether solar grows but whether our power systems and institutions can keep up." In the US, data centres and electrification mean power demand is growing for the first time in decades, says Zhao, with energy security a national priority. "Renewables already make up over 90% of new capacity in the US," she says. "This need for secure, quickly deployable electricity could create a critical opportunity for [further] renewable energy growth even without support from the current federal government." In the past few years, plug-in panels (or "balcony solar"), have started spreading rapidly in Germany. These generate less electricity than rooftop panels but feed it directly into homes via a standard socket. They have now been approved in severalother countries and US states including California. Meanwhile, agrivoltaics, which combines food production and solar panels, is being touted as a solution to concerns in some areas about the land use of solar. In Kentucky, US, a solar ranch pays a local farmer to graze his sheep among its solar panels, producing pasture-fed meat while keeping grass and weeds down (Credit: Getty Images) Other technologies from floating and "mirror"solar plants to perovskite panels and solar windows could all see growth in coming years. In 2026, the world's solar capacity will go on rising, but the rate of expansion may slow down for the first time ever, says Jones. This is down to China: last summer, it changed its regime for managing and supporting new solar installations, leading to a burst of installations in 2025 to fall under the old price regime. Elsewhere, it's a different picture. "If you exclude China, there's more panels being installed this year than last year," says Jones. By 2030, the IEA thinks solar power generation will have reached double that of 2025's levels, with solar overtaking hydro to become the world's third-largest electricity source. "Wherever grid power is costly and unreliable, the economics keep pulling people towards solar," says Rosenow. "There is one caveat: if Chinese solar panels are difficult to import this will not happen at speed." • The US state replacing power plants with home batteries • The dream of beaming solar energy from orbit • Perovskite: The 'wonder material' that could transform solar There has been a lot of bad news about the climate recently. It's now incredibly likely the 1.5C global limit set in Paris in 2015 will be breached, the world is seeing rising climate impacts and is edging towards several climate tipping points this century. But the solar success story shows we are also making progress in ways that were never anticipated. A decade ago, "no one was getting close to expecting that to happen", says Jones, noting that the growth in clean electricity has directly translated to fewer coal plants being built. "Now, worst cases [of climate change] are somewhere between 2-3C of warming, rather than 4C of warming." For essential climate news and hopeful developments to your inbox, sign up to the Future Earth newsletter, while The Essential List delivers a handpicked selection of features and insights twice a week. For more science, technology, environment and health stories from the BBC, follow us on Facebook and Instagram. https://www.bbc.com/future/article/20261023-how-solar-became-bigger-than-nuclear

9 Ski Runs So Steep They Make Experts Think Twice Summarise These are the descents that experienced skiers seek out, talk about—and occasionally regret halfway down. Aubree Clark Updated June 18, 2026 01:17PM Create a free account to listen Every experienced skier can relate to this moment: Standing at the top of a run, peering down, and wondering whether the pull of gravity has somehow gotten more intense. The steepest in-bounds trails in North America are downright intimidating. These are the runs that inspire chairlift spectators, knocking knees, and second thoughts. From Alaska’s towering chutes to Colorado’s fall-line plunges, these legendary descents deliver the kind of exposure—and adrenaline—that keep expert skiers coming back for more. In no particular order, here are nine objectively scary-steep runs at North American resorts. How many have you skied? 9 Puckeringly Steep Runs at North American Ski Areas Christmas Chute, Alyeska Resort, Alaska Powder makes it feel less steep, right? (Photo credit: Ralph Kristopher) Framed by intimidating rock walls on both sides, the Christmas Chute is intended for expert skiers only. This run belongs to Alyeska Resort, the biggest ski resort in Alaska and one known for its harrowing lines. So reader be warned: Don’t underestimate this 1,000-foot-long double-black diamond chute; even experienced big mountain skiers get the willies on this run. It’s not often you find a 50-degree pitch in-bounds, and it takes standing at the top and staring down that angle to fully understand just how steep 50-degrees is. Corbet’s Couloir, Jackson Hole Mountain Resort, Wyo. Don’t try this without some active stretching first. (Photo: Courtesy of Jackson Hole Mountain Resort) If you’re not afraid of being watched while attempting something potentially stupid, head over to Corbet’s Couloir. This near-vertical-entry run can be seen by the tram that cruises right by, offering other riders a glimpse of the legendary run and all the fool-hardy skiers launching themselves into it. The entry is a mandatory air that drops about 20 feet. And the plunge itself may not even be the scariest part—depending on snow coverage, you may also need to worry about rocks in the run-out, a 50-degree pitch you’ll be coming into real hot. Lake Chutes, Breckenridge Resort, Colo. Avoiding the sharks in Crazy Ivan 2. (Photo: Courtesy of Breckenridge Ski Resort) While Breck may not be known for steep terrain, that’s not to say there aren’t any steeps to be found here. You may just have to look harder. Crazy Ivan 2, part of Breck’s Lake Chutes, isn’t marked on any trail map—and that should tell you something. Located at 13,000 feet, the double-black diamond run features an impressive cornice, rock outcroppings and the infamous “Pyramid Cliff,” an obstacle most avoid and only the fearless seek out. If you’re set on scoping Crazy Ivan 2, you’ll need to buddy up with someone in the know who can tell you exactly how to get there. Hint: The 49-degree slope is high atop Peak 8, near the Zoot Chute. The Goat, Stowe Mountain, Vt. Pretty and pretty steep. (Photo courtesy of Stowe Mountain Resort) This uniquely named run came from a hiker who said only a mountain goat would be able to climb this treacherous trail. At 36-degrees, this slope may not be the steepest on our list, but East Coast skiers know the gnar and unfavorable conditions can be more challenging than a 50-degree chute brimming with powdery fluff. The Goat is one of the biggest challenges on Stowe Mountain, and rightly considered one of the most difficult runs in the Northeast: it’s narrow, full of moguls, rocks, and the occasional stream. Think your legs can handle a gnarly mogul run? You better be sure, or the Goat will buck you off in a heartbeat. Rambo, Crested Butte Mountain Resort, Colo. “To survive in a war, you gotta become war.” (Photo credit: Chris Segal/Crested Butte Mountain Resort) You’d be smart to stop and think twice before skiing down Rambo, one of the steepest man-made runs in all of North America. With a 55-degree pitch from top to bottom, this slope will be sure to test your skills and wit. Once you commit, you’re in a no-fall zone for the rest of the run. And other challenges beside the intimidating angle await: in all but the best of snow years, knee-high trees, bushes, and copious sharp rocks dot the run, forcing skiers to be able to hop-turn and shut it down in a hurry. Paradise, Mad River Glen, Vt. One man’s nightmare is another’s Paradise. (Photo: Jeb Wallace-Brodeur) Now just because the East doesn’t have the same elevation as the West, doesn’t mean they don’t have some serious terrain. Mad River Glen is known for being one tough mountain—after all, their motto is “Ski it if you can.” Of the challenging runs on this mountain, Paradise presents a true test to skiers of advanced and expert ability. The mountain ranks Paradise’s difficulty at a single black diamond, but if the run were at any other mountain, it would almost certainly get the double-diamond rating it deserves. The run starts with at least an eight-foot drop into a 38-degree pitch, and the rest doesn’t get any easier. The ungroomed slope is full of obstacles to dodge, from trees and stumps to the occasional downed skier. Be ready to also catch some air over a 4-foot frozen waterfall that spans the width of the trail. May the force be with you. Great Scott, Snowbird, Utah Great Scott? More like great snow! (Photo: Chris Segal) If you’re looking for one heck of a thrill ride, ski over to Great Scott to get your adrenaline pumping. The pitch is located at the highest point on the Cirque, directly beneath the tram, and drops about 1,000 feet at a 40-degree angle. The fear factor isn’t in the pitch or in the length of the run, however, but in what lies beneath the snow: This run contains hidden rocks, which at any moment can launch you into an unexpected air. So, be ready to combat any and all the obstacles this run may throw at you. Kill the Banker, Revelstoke Mountain Resort, B.C. That’s one way to get down Kill the Banker. (Photo credit: Zoya Lynch) Kill the Banker is one of the most challenging runs on this mountain, which is saying something, considering Revelstoke is known for its burly expert terrain. Located in North Bowl at 5,541 feet, Kill the Banker has a vertical drop of 2,864 feet and is about a mile in length. It’s filled with pillow lines and drops to give any expert skier a run for their money—perhaps that’s what’s behind the name. “It’s one of the longest sustained pitches I’ve ever found,” says pro skier Chris Rubens. “It’s pillows and steep trees the whole way down. In cold storms that snow to the base of Revy will blow your mind.” Senior’s, Telluride Ski Resort, Colo. “Well, I had one pretty good turn.” (Photo: Courtesy of Telluride) Located at the summit of Telluride’s highest point, Palmyra Peak, at 13,320 feet, Senior’srun is not for the faint hearted. Not only is it high atop the mountain, but you also have to hike along a narrow ridgeline to get there, meaning the challenge begins before you even arrive at the run. Once you’ve navigated your way to the tippy top, be sure to catch your breath before catapulting yourself between rocks down a 52-degree gully. After you survive this steep run, you’ll end up back in the Black Iron Bowl with the rest of civilization. You might need a nap or a stiff drink after crossing this off your bucket list. https://www.skimag.com/ski-resort-life/southern-rockies/steepest-inbounds-runs-in-north-america/?link_source=ta_first_comment&taid=6ad7b6b203415f0001a4d599&utm_content=comment&utm_medium=ski&utm_source=facebook

Το Gstaad έχει 3 σχετικά μικρά χιονοδρομικά που δεν συνδέονται, είναι λίγο σαν το Chamonix ή φάση. Επίσης, τα lift είναι αρκετά παλιά και δημιουργούνται τεράστιες ουρές. Το τοπίο όμως είναι ανεπανάληπτο και το χωριό παραμυθένιο.

Σήμερα έφαγε καλό χιονάκι ο Παρνασσος απ ότι βλέπω εδώ: https://www.instagram.com/reel/Ded1Kq3P3JI/?dlrf=anJyMzVtcTJwa2li Είναι πολύ νωρίς βέβαια, αυτά τα χιόνια ουσιαστικά πάνε χαμένα, απλά ελπίζουμε ότι ο καιρος θα έχει την ίδια όρεξη τον Δεκέμβριο.

Ίσως το πιο όμορφο χιονοδρομικό που έχω πάει. Στα ψηλά οι πίστες είναι εύκολες και πάρα, πάρα πολύ φαρδιές, πραγματικά αεροδρόμια. Πιο χαμηλά έχει και πιο απαιτητικά κομμάτια και δεν θα το πολύ πρότεινα για αρχάριους. Ειναι car free χωριό και πολύ όμορφο. Τα τοπία του είναι εγγυημένο ότι θα σας μαγέψουν. Το μόνο κακό είναι ότι επειδή είναι το πιο ψηλό και snow sure της περιοχής, όταν δεν έχει χιόνι στα άλλα, γίνεται πανικός από κόσμο. Κουτσοί στραβοί στον άγιο παντελεημονα. η άχρηστη πληροφορία της ημέρας: από εκεί είναι το βιντεάκι του Last Christmas.

Το έχουμε τιμήσει πολλές φορές καθώς ήταν πολύ κοντά στο σπίτι καλού φίλου από τον σύλλογο. Αγαπημένο χιονοδρομικό. το Villars είναι από τα πιο όμορφα χωριά των Άλπεων.

Βασιλίτσα: Πώς θα μεταμορφωθεί το χιονοδρομικό – Οι επενδύσεις και ο στόχος για προορισμό 4 εποχών Κωστής Χριστοδούλου - CNN Greece Τετάρτη, 30 Σεπτεμβρίου 2026 13:09 Στην μεγαλύτερη τουριστική επένδυση που έχει γνωρίσει η Δυτική Μακεδονία προχωράει ο όμιλος D Group, του Δρ. Δημήτρη Δρεπάνη, θέλοντας να δημιουργήσει στη Βασιλίτσα, στην Πίνδο, χιονοδρομικό κέντρο και σαλέ αντάξιο αυτών της Κεντρικής Ευρώπης. Όπως ανέφερε ο κ. Δρεπάνης, πριν από λίγες ημέρες σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο κέντρο της Αθήνας από την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, το σχέδιο της U Resort, εταιρείας του Ομίλου, η οποία αναλαμβάνει μέσα από μια επένδυση ύψους 36 εκατομμυρίων ευρώ, την πλήρη αναδιαμόρφωση, τον ριζικό εκσυγχρονισμό και τη λειτουργία του Εθνικού Χιονοδρομικού Κέντρου Βασιλίτσας για τα επόμενα 40 χρόνια, είναι να δημιουργηθεί ένας προορισμός τεσσάρων εποχών. «Το σχέδιό μας αφορά σε μια ολική μεταμόρφωση, που θα βοηθήσει τη Δυτική Μακεδονία, την Ήπειρο και συνολικά ολόκληρη τη χώρα», τόνισε ο Δρ. Δερπάνης, αναλύοντας πώς η Βασιλίτσα μετατρέπεται πλέον σε έναν ορεινό προορισμό που συνδέει τον επισκέπτη με τον φυσικό πλούτο, την παράδοση και τις νέες γαστρονομικές τάσεις της Πίνδου. Τα έργα με έναρξη ανοικοδόμησης την 1η Απριλίου 2027, περιλαμβάνουν: Πρότυπη Φιλοξενία: Δημιουργία ξενοδοχειακής μονάδας 4 αστέρων, υπερσύγχρονου σαλέ και ενός πολυτελούς αλπικού χωριού. Χιονοδρομική Υπεροχή & Αναψυχή:Εκσυγχρονισμός των αναβατήρων, ξεκινώντας άμεσα από την ιστορική γραμμή «Φίλιππος», και δημιουργία εμβληματικού umbrella bar στο υψηλότερο σημείο. Προσβασιμότητα για Όλους:Αναδιαμόρφωση έξυπνου πάρκινγκ με απόλυτη έμφαση στην ισότιμη και ανεμπόδιστη προσβασιμότητα για τα Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ) σε όλες τις δομές. Επένδυση στον Αθλητισμό Υψηλών Απαιτήσεων: Δημιουργία υπερσύγχρονου γυμναστηρίου τελευταίας τεχνολογίας και εσωτερικής πισίνας ολυμπιακών διαστάσεων, εγκαταστάσεις που θα λειτουργούν ως προπονητικό κέντρο υψομέτρου για εθνικές αποστολές και επαγγελματικές ομάδες. Συνεδριακός Τουρισμός: Ανέγερση εκθεσιακού κέντρου και αμφιθεάτρου για τη φιλοξενία δρώμενων υψηλού κύρους. Όπως φαίνεται και πιο πάνω στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκεται η δημιουργία νέων υποδομών φιλοξενίας. Το πλάνο προβλέπει την κατασκευή ενός πολυτελούς αλπικού χωριού και ξενοδοχειακής μονάδας τεσσάρων αστέρων στο σημείο του σαλέ «Βασιλίτσα» και όλα τα δωμάτια θα έχουν ιδιωτική πισίνα. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία νέου σαλέ (στη θέση του σαλέ «Λισιόρο») συνολικής επιφάνειας περίπου 1.000 τ.μ., με 500 τ.μ. στο ισόγειο και αντίστοιχο χώρο στο υπόγειο. Όπως διευκρίνισε ο κ. Δρεπάνης οι ξενοδοχιακές εγκαταστάσεις δεν έρχονται να λειτουργήσουν ανταγωνιστούν τις ήδη υπάρχουσες υποδομές αλλά να αναβαθμίσουν την εμπειρία και το τουριστικό προϊόν της περιοχής. https://www.cnn.gr/oikonomia/epixeiriseis/story/554674/vasilitsa-pos-tha-metamorfothei-to-xionodromiko-oi-ependyseis-kai-o-stoxos-gia-proorismo-4-epoxon

Οι Ιταλοί γενικότερα δεν το έχουν με τα χιονολαστιχα στα νοικιαρικα. Πότε δεν κατάλαβα το γιατί.

Σε άλλα νέα, ακούγεται ότι το ΧΚ σκοπεύει και φέτος να ανακοινώσει στους πιστερ ότι πιάνουν δουλειά όπως και πέρσι, δηλαδή μια μέρα πριν από την έναρξη. Ειδικά φέτος ενδέχεται να έχουν σοβαρό πρόβλημα με την υποστελέχωση καθώς η αγορά εργασίας έχει αλλάξει και ελάχιστοι καταρτισμένοι πλέον έχουν την όρεξη και την πολυτέλεια να περιμένουν από ένα τέτοιο εργοδότη. Βρισκω ενδιαφέρον ότι μας ενοχλεί το να πειραχτεί έστω και ένα πετραδάκι από τον Εθνικο Δρυμό Παρνασσου για να μην επηρεαστεί το οικοσύστημα της πιτσιλωτής πεταλούδας και της μπιρμπιλωτής κάμπιας, αλλά τα ντουμάνια που βγάζουν τα ντίζελ ρατράκ και snowmobile είναι μια χαρά για το περιβάλλον.

Γιατί η βλάστηση «σκαρφαλώνει» στα βουνά Γιώργος Λιάλιος08.09.2026 • 21:30 Ακόμη και τα ορεινά λιβάδια κινδυνεύουν από την κλιματική κρίση. Καθώς οι συνθήκες αλλάζουν με ανεξέλεγκτο ρυθμό και η θερμοκρασία ολοένα σκαρφαλώνει, η δασική βλάστηση «ανεβαίνει» ψηλότερα στα βουνά, καλύπτοντας τα κενά. Η διατήρηση της ορεινής κτηνοτροφίας, εκτός από πηγή εισοδήματος για τις κοινότητες των βουνών, είναι σημαντικό μέσο διατήρησης των ορεινών λιβαδιών, τα οποία είναι πιο πλούσια σε βιοποικιλότητα από τα δάση. Ενας από τους πιο αξιόπιστους δείκτες για την υγεία των ορεινών λιβαδιών είναι η παρουσία των πεταλούδων. Η μεταβαλλόμενη κατάσταση των ορεινών λιβαδιών και η σχέση με τη βιώσιμη ορεινή κτηνοτροφία είναι το αντικείμενο διεπιστημονικής ομάδας 20 ερευνητών από τέσσερα πανεπιστήμια (Ιωαννίνων, Θεσσαλίας, Πατρών και Γεωπονικό Αθηνών). Οι επιστήμονες μελέτησαν 32 ανωδασικά λιβάδια σε υψόμετρο 1.470-1.850 μ., σε έντεκα ορεινά οικοσυστήματα της Πίνδου, της Θεσσαλίας και της Στερεάς Ελλάδας, από τον Σμόλικα έως τον Παρνασσό. Το ερευνητικό πρόγραμμα, που είχε την ονομασία Livemount, χρηματοδοτήθηκε από το Ελληνικό Ιδρυμα Ερευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ) στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου «Ελλάδα 2.0». Συντονιστής ήταν το Εργαστήριο Διατήρησης της Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και επιστημονικώς υπεύθυνη η διευθύντρια του εργαστηρίου, Βασιλική Κατή. Καταφύγια βιοποικιλότητας «Αφετηρία μας ήταν η διαπίστωση ότι υπάρχουν ορεινά λιβάδια που κάποτε χρησιμοποιούνταν από τους κτηνοτρόφους και πλέον έχουν εγκαταλειφθεί», εξηγεί η κ. Κατή. «Τα λιβάδια είναι πολύ σημαντικά για τις ορεινές κοινότητες και την ορεινή κτηνοτροφία. Ταυτόχρονα είναι καταφύγια βιοποικιλότητας και κέντρα ενδημισμού. Σύμφωνα με τις επιστημονικές έρευνες, η έκταση των λιβαδιών τα επόμενα χρόνια ολοένα θα συρρικνώνεται, επειδή λόγω της κλιματικής αλλαγής η δασική βλάστηση ανεβαίνει σε μεγαλύτερα υψόμετρα. Η εκτατική ορεινή κτηνοτροφία διατηρεί τα λιβάδια “ανοιχτά” και προστατεύει τη βιοποικιλότητά τους, αρκεί να γίνεται με βιώσιμο τρόπο». Επιστήμονες από διάφορες ειδικότητες, που συνεργάστηκαν στη συγκεκριμένη έρευνα, μελέτησαν την κατάσταση των ορεινών λιβαδιών, κατέγραψαν τις συνθήκες και την πίεση που δέχονται τα φυτά, είδαν τι χαρακτηριστικά πρέπει να έχει ένα λιβάδι ώστε να είναι υγιές. Οι καθηγητές του Τμήματος Δασολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Μιχάλης Βραχνάκης και Γιάννης Καζόγλου ασχολήθηκαν με την παραγωγικότητα των ορεινών λιβαδιών. «Μελετήσαμε 386 δείγματα φυτών. Η μεθοδολογία που ακολουθήσαμε ήταν η εξής: τοποθετούσαμε ένα μεταλλικό πλαίσιο 50×50 εκατοστών στο έδαφος και κόβαμε όποια φυτά υπήρχαν σε αυτό. Στη συνέχεια, στο εργαστήριο, τα χωρίζαμε σε κατηγορίες και υπολογίζαμε ποια από αυτά μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν ως τροφή τα βόσκοντα ζώα», εξηγεί στην «Κ» ο κ. Καζόγλου. «Συνυπολογίζοντας και τις ανάγκες των ζώων σε τροφή, μπορέσαμε να προβλέψουμε τη βοσκοϊκανότητα κάθε λιβαδιού, δηλαδή πόσα ζώα μπορεί να θρέψει χωρίς να υποβαθμιστεί τόσο η βλάστηση όσο και το έδαφος – με άλλα λόγια, τη φέρουσα ικανότητα του κάθε λιβαδικού οικοσυστήματος». Αυτό που παρατήρησαν οι επιστήμονες ήταν ότι το 75% των λιβαδιών που μελετήθηκαν βοσκούνταν λιγότερο από όσο «αντέχουν». «Το γεγονός αυτό μας υποδεικνύει την εγκατάλειψη της εκτατικής και ιδίως της μετακινούμενης κτηνοτροφίας. Υπερβόσκηση διαπιστώσαμε σε πολύ λίγες περιοχές, κυρίως στον Σμόλικα και στην Τύμφη και περιστασιακά στα Τζουμέρκα και στο Μιτσικέλι». Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι καλύτεροι βοσκότοποι εντοπίζονται στην Οίτη, στη Βασιλίτσα και στο Βελούχι, ενώ οι λιγότερο παραγωγικοί στον Παρνασσό, στον Σμόλικα και στην Τύμφη. «Τα ορεινά λιβάδια της Πίνδου μπορούν να υποστηρίξουν περισσότερα κοπάδια ζώων. Πρέπει όμως αυτό να γίνει βάσει τοπικών σχεδίων διαχείρισης», εξηγεί ο κ. Καζόγλου. «Θέλουμε να βόσκονται τα ορεινά λιβάδια γιατί η βόσκηση βοηθάει τη βιοποικιλότητα, κρατώντας ανοιχτά τα οικοσυστήματα. Οταν ένα λιβάδι δεν βοσκείται, τότε αρχίζει η οικολογική διαδοχή, δηλαδή η βλάστηση αλλάζει, αρχίζει η ανάπτυξη δέντρων και θάμνων και σιγά σιγά το λιβάδι “κλείνει”. Μπορεί να φαντάζει οξύμωρο όλο αυτό, ότι δηλαδή δεν θέλουμε να επεκταθεί το δάσος. Θέλουμε το δάσος, αλλά θέλουμε και να μείνουν ανοιχτά τα λιβάδια, γιατί έχουν πολύ μεγαλύτερη ποικιλία ειδών και διατηρούν τη βιοποικιλότητα των βουνών. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο με τη βόσκηση, δεν μπορούμε κάθε έτος να στέλνουμε στα βουνά… συνεργεία εργατών για χορτόκοψη». Η σημασία της βόσκησης – «Θέλουμε να βόσκονται τα ορεινά λιβάδια γιατί η βόσκηση βοηθάει τη βιοποικιλότητα, κρατώντας ανοιχτά τα οικοσυστήματα. Οταν ένα λιβάδι δεν βοσκείται, τότε αρχίζει η οικολογική διαδοχή, δηλαδή η βλάστηση αλλάζει, αρχίζει η ανάπτυξη δέντρων και θάμνων και σιγά σιγά το λιβάδι “κλείνει”». Γιάννης Καζόγλου Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Οι βροχοπτώσεις Η αλλαγή των κλιματικών συνθηκών στα ελληνικά βουνά διαπιστώνεται ότι προκαλεί στρες στα φυτά. «Η κλιματική αλλαγή είναι ορατή με την αύξηση της θερμοκρασίας και την αλλαγή του προτύπου των βροχοπτώσεων. Το βλέπουμε τα τελευταία χρόνια και στα Ιωάννινα, όπου δραματικά επεισόδια βροχοπτώσεων μπορεί να εναλλάσσονται με περιόδους μακράς ανομβρίας», παρατηρεί ο Χάρης Γιώτης, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. «Στα ορεινά λιβάδια μελετήσαμε πώς η αλλαγή των συνθηκών επηρεάζει την υγεία και την παραγωγικότητα των φυτών. Απλουστευμένα, ο κύκλος είναι ο ακόλουθος: τα φυτά χρησιμοποιούν το νερό που βρίσκεται μέσα στο έδαφος. Το ανεβάζουν στα φύλλα, από όπου ένα μέρος απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα με μια λειτουργία που ονομάζεται διαπνοή. Αν μια περιοχή είναι πολύ πλούσια σε βλάστηση και διακοπούν οι βροχοπτώσεις, τότε τα φυτά θα εξαντλήσουν το νερό από το έδαφος, οι τρύπες στα φύλλα τους θα κλείσουν, άρα τα φυτά θα σταματήσουν να φωτοσυνθέτουν, θα πάθουν οξειδωτικές βλάβες και θα καταστραφούν. Τι μπορεί να κάνει η βόσκηση; Τα ζώα αφαιρούν αρκετά φύλλα από τα φυτά. Ως συνέπεια, το νερό απελευθερώνεται με πιο αργό ρυθμό και επομένως διαρκεί για περισσότερο καιρό, μέχρι να ξαναβρέξει. Οπως διαπιστώνουμε, εκεί όπου υπάρχει μέτριο επίπεδο βόσκησης, τα φυτά βρίσκονται σε καλύτερη κατάσταση από τις περιοχές όπου οι συνθήκες είναι πιο ξηρές ή υγρές». Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η ανομβρία προκαλεί στρες στα φυτά. Πώς το διαπιστώνουμε; «Η χλωροφύλλη απορροφά το φως και επανεκπέμπει μέρος του στο περιβάλλον, μια διεργασία που ονομάζεται φθορισμός. Με τα κατάλληλα μηχανήματα μπορούμε να μετρήσουμε τον φθορισμό, άρα να καταλάβουμε πόσο έχει μειωθεί η ικανότητα φωτοσύνθεσης του φυτού», εξηγεί ο κ. Γιώτης. Ενας πολύ αξιόπιστος δείκτης για την καλή υγεία ενός λιβαδιού είναι οι πεταλούδες. «Οι πεταλούδες εμφανίζουν ιδιαίτερα υψηλή ποικιλότητα στα βουνά, ενώ παράλληλα είναι επικονιαστές, στηρίζουν την τροφική αλυσίδα και αποτελούν καλούς δείκτες της κατάστασης των λιβαδιών», σημειώνει η Κωνσταντίνα Νάσιου, υποψήφια διδάκτωρ στο Τμήμα Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. «Οι κάμπιες τους εξαρτώνται από συγκεκριμένα φυτά, με ορισμένες μάλιστα να τρέφονται μόνο με ένα ή λίγα είδη φυτών· άρα, αν λόγω κάποιας περιβαλλοντικής διαταραχής χαθεί το φυτό, μπορεί να χαθεί και η πεταλούδα που εξαρτάται από αυτό. Επίσης, ως εξώθερμοι οργανισμοί, ανταποκρίνονται γρήγορα στις μεταβολές του μικροκλίματος. Παράλληλα, οι ενήλικες πεταλούδες έχουν περιορισμένη περίοδο εμφάνισης (π.χ. 20-35 ημέρες) και διακριτές γενιές μέσα στον χρόνο (από μία έως πολλές), οπότε περιβαλλοντικές μεταβολές μπορούν να φανούν γρήγορα στον χρόνο εμφάνισης, στην αφθονία και στη σύνθεση των κοινοτήτων τους. Σε σχέση με πολλές άλλες ομάδες εντόμων, αποτελούν χαρισματικά είδη, είναι καλά μελετημένες, συναντώνται σε πολλά διαφορετικά οικοσυστήματα και καταγράφονται σχετικά εύκολα και συστηματικά». Οι «φυλές» των πεταλούδων Οι επιστήμονες πραγματοποίησαν τρεις επισκέψεις σε κάθε λιβάδι από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο, σε συγκεκριμένες διαδρομές 300 μέτρων, καταγράφοντας τα διαφορετικά είδη πεταλούδων. «Ενα λιβάδι σε καλή κατάσταση δεν είναι απαραιτήτως αυτό που έχει απλώς τον μεγαλύτερο αριθμό πεταλούδων. Στα υπερβοσκημένα λιβάδια καταγράψαμε λίγα είδη και λίγα άτομα, ενώ σε υποβοσκημένα λιβάδια παρατηρήσαμε υψηλή αφθονία, η οποία όμως προερχόταν κυρίως από λίγα, κοινά είδη. Επομένως, μας ενδιαφέρει όχι μόνο πόσες πεταλούδες υπάρχουν, αλλά και πόσα και ποια διαφορετικά είδη συνθέτουν την κοινότητα. Συνολικά καταγράψαμε 110 είδη (σχεδόν τα μισά είδη πεταλούδων της Ελλάδας), ανάμεσά τους τέσσερα απειλούμενα, τέσσερα προστατευόμενα (οδηγία οικοτόπων) και ένα ενδημικό είδος. Ο μεγαλύτερος πλούτος ειδών εμφανίστηκε σε λιβάδια με μέσο ύψος βλάστησης περίπου 15-20 εκατοστών και περιορισμένη ξηρή στρωμνή, που κάλυπτε λιγότερο από το 1/3 του εδάφους, ενώ όσο αυξάνονταν τα άνθη, αυξανόταν και η αφθονία των πεταλούδων». Παρά τη σημασία της για την υγεία των ορεινών λιβαδιών και των οικοσυστημάτων τους, η ορεινή κτηνοτροφία εγκαταλείπεται. «Δεν υπάρχει διαδοχή στις οικογένειες των κτηνοτρόφων. Τα παιδιά των κτηνοτρόφων προτιμούν να κάνουν 2-3 δουλειές στην πόλη από το να μείνουν στο βουνό», λέει ο κ. Καζόγλου. «Επίσης, δεν εφαρμόζονται σωστά οι στόχοι της κοινής αγροτικής πολιτικής (ΚΑΠ). Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, εκτός από τεράστια οικονομική ζημία, έχει και μία άλλη σοβαρή επίπτωση: αποτρέπει τα νέα παιδιά να μπουν στο επάγγελμα του κτηνοτρόφου, καθώς τους δημιουργεί τη βεβαιότητα ότι δεν θα έχουν δίκαιη πρόσβαση σε επιδοτήσεις σε τραπεζικό δανεισμό, αφού όλα δείχνουν να είναι θέμα πολιτικών διασυνδέσεων. Η αγροτική πολιτική οφείλει να είναι σήμερα πιο στοχευμένη από ποτέ – ειδικά για τα ορεινά λιβάδια πρέπει να υπάρξει ειδική πρόβλεψη. Ο κρατικός μηχανισμός πρέπει να καταλάβει ότι η εγκατάλειψη της υπαίθρου, η δίκαιη κατανομή των επιδοτήσεων και η διαχείριση του περιβάλλοντος συνδέονται μεταξύ τους». https://www.kathimerini.gr/society/564440203/giati-i-vlastisi-skarfalonei-sta-voyna/

Σοβαρά τώρα; Άσφαλτος μέχρι το καταφύγιο δεν θα με χαλάσει καθόλου! Τελικά καλά έκανα και απέρριψα εκείνη την προσφορά του εμίρη του Κατάρ για το σαλέ μου στους Βούνους. Με την αποπεράτωση των έργων, θα γίνω εκατομμυριούχος.

Διαβάζω πάντως ότι φέτος έχουμε ένα από τα πιο έντονα Έλ Νίνιο στην ιστορία.

χτες κατεβάζω αυτή τη φωτογραφία από το Teton Gravity Research Σήμερα χιονίζει στο Zermatt.

Αν οι τωρινές συνθήκες συνεχιστούν, σε λίγα χρόνια θα λέμε στα παιδιά μας ότι κάναμε σκι στις Άλπεις και το καλοκαίρι, και δεν θα μας πιστεύουν .

Πώς η Ελλάδα έγινε το σημαντικότερο καταφύγιο της μεσογειακής φώκιας Φόρτωση Text-to-Speech... Το τηλεφώνημα φτάνει συνήθως από κάποιο μικρό νησί του Αιγαίου. Ενας ψαράς, ένας λιμενικός ή ένας κάτοικος έχει εντοπίσει ένα νεογέννητο φωκάκιμόνο του σε μια απομονωμένη παραλία. Είναι εξαντλημένο, αφυδατωμένο και αναζητά τη μητέρα του. Για τους ανθρώπους της MOm, της Εταιρείας για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας, ο χρόνος αρχίζει να μετρά αντίστροφα. Αν το μικρό δεν περισυλλεγεί εγκαίρως, οι πιθανότητες να επιβιώσει είναι ελάχιστες. Πριν από 40 χρόνια αυτό πιθανότατα δεν θα συνέβαινε ποτέ. Τότε, η μεσογειακή φώκια ήταν για πολλούς ένας ανεπιθύμητος επισκέπτης, ένας ανταγωνιστής που κατέστρεφε δίχτυα και «έκλεβε» ψάρια. Οι σκόπιμες θανατώσεις δεν ήταν σπάνιες και ελάχιστοι πίστευαν ότι το είδος είχε μέλλον. «Οταν ξεκινήσαμε, υπήρχαν δημοσιευμένες επιστημονικές εργασίες που προέβλεπαν ότι μετά το 2000 δεν θα υπήρχε μεσογειακή φώκια στην Ελλάδα», θυμάται ο βιολόγος Πάνος Δενδρινός, πρόεδρος της MOm και ένας από τους ανθρώπους που αφιέρωσαν τη ζωή τους στη διάσωση του είδους. «Η κατάσταση ήταν πραγματικά οριακή». Φροντίδα παρέχεται σε μικρό φωκάκι. [Αρχείο MΟm] Η πραγματικότητα διέψευσε τις πιο απαισιόδοξες προβλέψεις. Σήμερα η Ελλάδα αποτελεί το σημαντικότερο καταφύγιο της φώκιας Monachus monachus, φιλοξενώντας περίπου τα δύο τρίτα του παγκόσμιου πληθυσμού της. Η ανάκαμψη είναι τόσο εντυπωσιακή ώστε τον Δεκέμβριο του 2023 η Διεθνής Eνωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) αναβάθμισε το καθεστώς προστασίας του είδους από «Κινδυνεύον» σε «Ευάλωτο», αναγνωρίζοντας ότι ο πληθυσμός του ακολουθεί πλέον σταθερά ανοδική πορεία. Πίσω από αυτή την εξέλιξη βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό η χώρα μας. Η φώκια που έμαθε να κρύβεται Η μεσογειακή φώκια είναι το σπανιότερο είδος φώκιας στον κόσμο και ένα από τα πιο απειλούμενα θαλάσσια θηλαστικά. Μπορεί να φτάσει τα 2,8 μέτρα σε μήκος και να ξεπεράσει τα 300 κιλά, ενώ χάρη στο υδροδυναμικό σώμα της και τα εξαιρετικά ευαίσθητα μουστάκια της μπορεί να καταδύεται σε βάθη που ξεπερνούν τα 200 μέτρα αναζητώντας ψάρια, χταπόδια και καλαμάρια. Οι περισσότεροι τη συνδέουν με τις θαλάσσιες σπηλιές των ελληνικών ακτών. Στην πραγματικότητα, όμως, οι σπηλιές δεν ήταν ποτέ το φυσικό της σπίτι. «Οι φώκιες δεν εξελίχθηκαν για να ζουν μέσα σε σκοτεινές σπηλιές», εξηγεί ο κ. Δενδρινός. «Αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις ανοιχτές αμμουδιές και τις ήσυχες παραλίες όπου γεννούσαν, επειδή εκεί δεν ήταν πλέον ασφαλείς. Η ανθρώπινη παρουσία τις έσπρωξε στα πιο δυσπρόσιτα σημεία των ακτών». Η προσαρμογή αυτή έσωσε το είδος από την άμεση εξαφάνιση, αλλά δημιούργησε νέα προβλήματα. Οι περισσότερες γεννήσεις λαμβάνουν χώρα από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Νοέμβριο, μέσα σε σπηλιές που συχνά πλημμυρίζουν από τα πρώτα φθινοπωρινά κύματα. Δεν είναι λίγες οι φορές που τα νεογέννητα παρασύρονται έξω από το καταφύγιο τους ή χωρίζονται από τη μητέρα τους. Η Ελλάδα φιλοξενεί σήμερα τις σημαντικότερες περιοχές αναπαραγωγής του είδους. Από το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου Βορείων Σποράδων και τη Γυάρο μέχρι τη Μήλο, την Κίμωλο, τη Λήμνο, τις Κυκλάδες, τα Δωδεκάνησα, αλλά και τη Ζάκυνθο και την Κεφαλονιά, η μεσογειακή φώκια εξακολουθεί να βρίσκει τις ήσυχες βραχώδεις ακτές που χρειάζεται για να επιβιώσει. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, οι επιστήμονες καταγράφουν ολοένα και περισσότερες εμφανίσεις σε περιοχές όπου είχε να εμφανιστεί επί δεκαετίες, ένδειξη ότι ο πληθυσμός αρχίζει να ανακτά σταδιακά την ιστορική του εξάπλωση. Επιτήρηση στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου Βορείων Σποράδων. [Φωτογραφία: Monk Seal Alliance & G. Lecoeur] Ο κύριος Δενδρινός εξηγεί πως αυτή η επιστροφή δεν συνέβη τυχαία. Ηταν αποτέλεσμα μιας προσπάθειας που ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1980 από μια μικρή ομάδα νέων επιστημόνων, οι οποίοι πίστεψαν ότι η εξαφάνιση της μεσογειακής φώκιας δεν ήταν αναπόφευκτη. Σύντομα κατάλαβαν, όμως, ότι η επιστήμη από μόνη της δεν θα αρκούσε. «Το πρώτο που έπρεπε να αλλάξει ήταν η αντίληψη της κοινωνίας», ανατρέχει στο παρελθόν ο Πάνος Δενδρινός. «Γιατί όσο ο κόσμος θεωρούσε τη φώκια εχθρό, καμία προστατευόμενη περιοχή και κανένα πρόγραμμα δεν θα μπορούσε να τη σώσει». Ενα άτυπο δίκτυο πολιτών «Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, όταν ιδρύθηκε η MOm, η μεσογειακή φώκια βρισκόταν στο χαμηλότερο σημείο της ιστορίας της. Ο πληθυσμός της είχε καταρρεύσει, ενώ οι απειλές ήταν καθημερινές. Οι ψαράδες τη θεωρούσαν υπεύθυνη για τις ζημιές στα δίχτυα και την απώλεια μέρους της ψαριάς τους. Σε αρκετές περιοχές η σκόπιμη θανάτωση ενός ζώου αντιμετωπιζόταν σχεδόν ως φυσιολογική πρακτική. Οι φώκιες πυροβολούνταν, δηλητηριάζονταν ή σκοτώνονταν ακόμη και με δυναμίτες», θυμάται ο Πάνος Δενδρινός. «Δεν υπήρχε κακή πρόθεση με την έννοια που την αντιλαμβανόμαστε σήμερα. Οι άνθρωποι πίστευαν πραγματικά ότι υπερασπίζονταν το εισόδημά τους. Επρεπε πρώτα να αλλάξει αυτή η αντίληψη». Σπηλιές που πρέπει να αποφεύγουν οι τουρίστες, καθώς είναι τόποι όπου οι φώκιες γεννούν τα μικρά τους. [Φωτογραφία: Monk Seal Alliance & G. Lecoeur] Από την πρώτη στιγμή, οι άνθρωποι της MOm κατάλαβαν ότι η διάσωση του είδους δεν θα κρινόταν μόνο στις σπηλιές όπου γεννούσαν οι φώκιες ή στα επιστημονικά εργαστήρια. Θα κρινόταν κυρίως στα καφενεία των νησιών, στα αλιευτικά καταφύγια και στις σχολικές αίθουσες. Επί δεκαετίες, επιστήμονες και εθελοντές ταξίδευαν από νησί σε νησί, μιλούσαν με ψαράδες, επισκέπτονταν σχολεία και εξηγούσαν γιατί η μεσογειακή φώκια δεν αποτελεί απλώς ένα σπάνιο ζώο, αλλά έναν κορυφαίο θηρευτή που λειτουργεί ως δείκτης της υγείας ολόκληρου του θαλάσσιου οικοσυστήματος. Η μεσογειακή φώκια «Συναντώ σήμερα ανθρώπους 40 ετών που μου λένε “ήρθατε στο δημοτικό μας και μας μιλήσατε για τις φώκιες”», θυμάται ο κ. Δενδρινός. «Εκείνα τα παιδιά είναι σήμερα οι άνθρωποι που θα πάρουν το τηλέφωνο όταν δουν μια τραυματισμένη φώκια. Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη επιτυχία μας». Η αλλαγή αυτή δεν αποτυπώνεται μόνο στις στατιστικές. Φαίνεται στον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν σήμερα οι κάτοικοι των νησιών. Εκεί όπου κάποτε μια εμφάνιση φώκιας αντιμετωπιζόταν ως πρόβλημα, σήμερα αποτελεί αφορμή για μια κλήση στη MOm ή στο Λιμενικό. Οι επιστήμονες μιλούν πλέον για ένα άτυπο πανελλαδικό δίκτυο πολιτών που λειτουργεί ως τα «μάτια» της προστασίας του είδους. Η κτηνίατρος και καθηγήτρια Συγκριτικής Οφθαλμολογίας και Παθολογίας Εξωτικών και Αγριων Ζώων της Κτηνιατρικής Σχολής του ΑΠΘ, Αναστασία Κομνηνού, περιθάλπει ένα μικρό φωκάκι. [Αρχείο MOm] H Καλυψώ και ο Κωστής «Η εικόνα που περισσότερο από κάθε άλλη άλλαξε τη σχέση των Ελλήνων με τη μεσογειακή φώκια είναι εκείνη ενός μικρού, ορφανού φωκακιού» περιγράφει ο πρόεδρος της MOm. «Κάθε φθινόπωρο, όταν γεννιούνται τα περισσότερα μικρά, οι έντονες κακοκαιρίες μπορούν να πλημμυρίσουν τις θαλάσσιες σπηλιές ή να παρασύρουν τα νεογέννητα έξω από αυτές. Αλλες φορές η μητέρα δεν επιστρέφει ποτέ, επειδή έχει παγιδευτεί σε αλιευτικά εργαλεία ή έχει χάσει τη ζωή της». Τότε αρχίζει ένας αγώνας δρόμου. Τα μικρά μεταφέρονται στο Κέντρο Περίθαλψης της MOm, όπου οι επιστήμονες αναλαμβάνουν έναν ιδιαίτερα δύσκολο ρόλο: να τα μεγαλώσουν χωρίς να τα εξοικειώσουν με τον άνθρωπο. Η διατροφή τους είναι αυστηρά ελεγχόμενη, η επαφή περιορισμένη και κάθε στάδιο της ανάπτυξής τους παρακολουθείται συστηματικά. «Στην αρχή δεν γνωρίζαμε αν αυτά τα ζώα θα μπορούσαν πραγματικά να επιβιώσουν όταν θα επέστρεφαν στη φύση», λέει ο Πάνος Δενδρινός. «Σήμερα έχουμε την απάντηση. Εχουμε παρακολουθήσει φώκιες που διασώσαμε ως νεογέννητα να ενηλικιώνονται, να επιβιώνουν και να αποκτούν τα δικά τους μικρά. Αυτό σημαίνει ότι η προσπάθεια δεν σώζει μόνο μεμονωμένα ζώα. Συμβάλλει πραγματικά στην ανάκαμψη του πληθυσμού». Οι ιστορίες αυτών των μικρών απέκτησαν τα τελευταία χρόνια μια σημασία που ξεπερνά την επιστήμη. Κάθε απελευθέρωση γίνεται είδηση. Οι φωτογραφίες από τα φωκάκια που επιστρέφουν στη θάλασσα κάνουν τον γύρο των κοινωνικών δικτύων, δημιουργώντας έναν δεσμό ανάμεσα στην κοινωνία και σε ένα ζώο που μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες παρέμενε σχεδόν άγνωστο. Η Καλυψώ, η Αργυρώ, ο Κωστής απέκτησαν όχι μόνο όνομα, αλλά και μια θέση μέσα στα ελληνικά σπίτια. «Δεν είναι μόνο ότι σώζουμε ένα μικρό», λέει ο κ. Δενδρινός. «Είναι ότι μέσα από αυτή την ιστορία αλλάζει ο τρόπος που οι άνθρωποι βλέπουν τη μεσογειακή φώκια». Από την προστασία στη συνύπαρξη Η επιτυχία της Ελλάδας δεν πέρασε απαρατήρητη από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Για δεκαετίες η μεσογειακή φώκια αποτελούσε παράδειγμα ενός είδους που όδευε αναπόφευκτα προς την εξαφάνιση. Σήμερα, η εικόνα έχει αντιστραφεί. Η Ελλάδα δεν φιλοξενεί μόνο τον μεγαλύτερο πληθυσμό του είδους, 600 τουλάχιστον φώκιες από 1.000 περίπου συνολικά, αλλά αποτελεί και το εργαστήριο όπου δοκιμάζονται νέες πρακτικές προστασίας, συνεργασίας και διαχείρισης των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Αυτή την εμπειρία επιδιώκει να αξιοποιήσει η Monk Seal Alliance (MSA), η διεθνής πρωτοβουλία που συντονίζεται από το Iδρυμα Πρίγκιπα Αλβέρτου Β΄ του Μονακό και από το 2019 χρηματοδοτεί δράσεις προστασίας της μεσογειακής φώκιας σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, από την Πορτογαλία και τη Μαυριτανία μέχρι τον Λίβανο, την Τουρκία, την Κύπρο και την Ελλάδα. «Δεν υπάρχει μία μαγική λύση», εξηγεί την εκστρατεία στην «K» η Οριάν Περτουσό, υπεύθυνη Θαλάσσιων Εργων και συντονίστρια της Monk Seal Alliance, Iδρυμα Πρίγκιπα Αλβέρτου Β΄ του Μονακό. «Χρειαζόμαστε επιστημονική έρευνα για να γνωρίζουμε πώς εξελίσσεται ο πληθυσμός, διαρκή παρακολούθηση για να αξιολογούμε τα αποτελέσματα των μέτρων, ενημέρωση της κοινωνίας και αποτελεσματική προστασία των οικοτόπων. Ολα αυτά πρέπει να λειτουργούν μαζί». Υποβρύχια φωτογραφία φώκιας στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου Βορείων Σποράδων.[Φωτογραφία: Monk Seal Alliance & G. Lecoeur] Η συνεργασία της Monk Seal Alliance με την Ελλάδα ξεκίνησε άτυπα, μέσα από τη στήριξη διαφορετικών οργανώσεων. Το 2024 απέκτησε πιο θεσμικό χαρακτήρα με τη συνεργασία του MSA, του ΟΦΥΠΕΚΑ και του ελληνικού κράτους για την εφαρμογή κοινών δράσεων προστασίας. Στόχος είναι να ενισχυθεί η διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών, να αναπτυχθούν νέα εργαλεία παρακολούθησης των απειλών και να υποστηριχθεί η εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τη Μεσογειακή Φώκια. «Οι δημόσιες αρχές έχουν την ευθύνη να προστατεύσουν τις ακτές και τη θάλασσα», αναλύει το πλαίσιο η Οριάν. «Ο δικός μας ρόλος είναι να τις υποστηρίξουμε τεχνικά, διοικητικά και οικονομικά ώστε αυτή η προστασία να εφαρμόζεται πραγματικά στο πεδίο». Η ίδια θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό ότι η Ελλάδα προχώρησε στην υιοθέτηση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης και στην προώθηση νέων θαλάσσιων πάρκων. «Υπάρχει πολιτική βούληση. Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Τώρα περνάμε από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή», υποστηρίζει. Η νέα πρόκληση λέγεται τουρισμός Αν πριν από 30 χρόνια ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη μεσογειακή φώκια ήταν η άμεση δίωξη από τον άνθρωπο, σήμερα οι προκλήσεις είναι πιο σύνθετες. Η αύξηση του πληθυσμού της φώκιας, και παράλληλα η έκρηξη του τουρισμού, σημαίνει ότι οι συναντήσεις ανθρώπων και φώκιας γίνονται ολοένα συχνότερες. Μια φώκια μπορεί να εμφανιστεί σε μια δημοφιλή παραλία, δίπλα σε ένα ιστιοπλοϊκό ή σε ένα μικρό λιμάνι. Για τον τουρίστα είναι μια μοναδική εμπειρία. Για τους επιστήμονες, όμως, είναι μια υπενθύμιση ότι η προστασία περνά πλέον σε μια νέα φάση. «Πρέπει να περάσουμε από την προστασία στη συνύπαρξη», εξηγεί την πρόκληση η Oριάν. «Οι πληθυσμοί αυξάνονται και αυτό σημαίνει περισσότερες συναντήσεις με τους ανθρώπους. Οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν πώς πρέπει να συμπεριφερθούν. Δεν πλησιάζουν μια φώκια από κακή πρόθεση. Απλώς δεν ξέρουν ότι μπορεί να της προκαλέσουν στρες ή να τη διώξουν από έναν κρίσιμο βιότοπο». Αυτός ήταν και ο λόγος που το καλοκαίρι του 2025 ξεκίνησε το πρόγραμμα Seal Greece, μια συνεργασία του Monk Seal Alliance και του ΟΦΥΠΕΚΑ με στόχο την ενημέρωση των επισκεπτών των ελληνικών νησιών. Η φιλοσοφία του ήταν διαφορετική από τις κλασικές περιβαλλοντικές καμπάνιες. Δεν βασίστηκε στις απαγορεύσεις αλλά στην ενημέρωση και στην αλλαγή της συμπεριφοράς. Δύο σκάφη ταξίδεψαν σε τριάντα λιμάνια του Αιγαίου και του Ιονίου. Επισκέφθηκαν μαρίνες, τουριστικά καταφύγια και παραθαλάσσιους οικισμούς, μιλώντας με ιστιοπλόους, επαγγελματίες του τουρισμού, δύτες και επισκέπτες από όλο τον κόσμο. Το ενημερωτικό υλικό διανεμήθηκε σε πολλές γλώσσες, ώστε να μπορεί να φτάσει σε όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους. «Θυμάμαι έναν διαχειριστή θαλάσσιας προστατευόμενης περιοχής να μου λέει ότι, αν ενημερώσεις σωστά τους ανθρώπους, έχεις ήδη λύσει το μεγαλύτερο μέρος του προβλήματος», λέει η Οριάν Περτουσό. «Η επιβολή των κανόνων είναι απαραίτητη, αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι απλώς δεν γνωρίζουν. Αν καταλάβουν γιατί δεν πρέπει να πλησιάσουν μια φώκια ή να μπουν σε μια θαλάσσια σπηλιά, τις περισσότερες φορές θα αλλάξουν συμπεριφορά». Aπελευθέρωση μικρής φώκιας στο φυσικό της περιβάλλον. Οταν φτάσουν στα 60-65 κιλά θεωρείται ασφαλές. [Αρχείο ΜΟm] Η προσέγγιση αυτή αντικατοπτρίζει μια βαθύτερη αλλαγή στη φιλοσοφία της προστασίας της φύσης. Στόχος δεν είναι πλέον να απομακρυνθεί ο άνθρωπος από τη θάλασσα, αλλά να μάθει να τη μοιράζεται με τα άγρια είδη. Παράλληλα, η δημιουργία νέων θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών και η δέσμευση της Ελλάδας να αυξήσει σημαντικά την έκταση των προστατευόμενων θαλασσών της δημιουργούν ένα νέο πλαίσιο για το μέλλον του είδους. Σύμφωνα με το Monk Seal Alliance, η πραγματική πρόκληση είναι οι περιοχές αυτές να μην παραμείνουν «πάρκα στα χαρτιά», αλλά να διαθέτουν προσωπικό, παρακολούθηση και ουσιαστική διαχείριση. «Οι αρχές παίζουν μεγάλο ρόλο σε αυτό, για αυτό και χρειάζεται διαρκής επιτήρηση». Διαρκής αγώνας Παρά την εντυπωσιακή ανάκαμψη του πληθυσμού, οι επιστήμονες επιμένουν ότι η μεσογειακή φώκια εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές απειλές. Η σημαντικότερη είναι τα «παρεμπίπτοντα αλιεύματα», όταν δηλαδή οι φώκιες μπλέκονται κατά λάθος σε δίχτυα και δεν μπορούν να απελευθερωθούν μαζί με άλλα είδη. Την ίδια στιγμή, η τουριστική ανάπτυξη δημιουργεί νέες πιέσεις. Η επέκταση των μαρινών, η αυξανόμενη κίνηση σκαφών αναψυχής, οι οργανωμένες θαλάσσιες δραστηριότητες και η παρουσία επισκεπτών ακόμη και στις πιο απομονωμένες ακτές αποτελούν τους λόγους που οι φώκιες έχουν όλο και λιγότερους ήσυχους χώρους για να ξεκουραστούν και να αναπαραχθούν. Η κλιματική αλλαγή προσθέτει και εκείνη μια ακόμη παράμετρο αβεβαιότητας. Η αύξηση της έντασης των φθινοπωρινών καταιγίδων μπορεί να επηρεάσει άμεσα τις θαλάσσιες σπηλιές όπου γεννιούνται τα μικρά, ενώ η άνοδος της στάθμης της θάλασσας αναμένεται να αλλάξει σταδιακά τη μορφολογία πολλών παράκτιων καταφυγίων. Για τον Πάνο Δενδρινό, όμως, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να μην οδηγήσει η επιτυχία σε εφησυχασμό. «Το ότι η κατάσταση βελτιώθηκε δεν σημαίνει ότι τελείωσε η δουλειά μας. Αν σταματήσουμε να προστατεύουμε το είδος και τους οικότοπούς του, η πορεία μπορεί να αντιστραφεί. Η διατήρηση του είδους είναι ένας διαρκής αγώνας». Μαμά και μωρό σε παραλία στo Aιγαίο. Oι μονάχους μονάχους έχουν πάψει να φοβούνται και έχουν γίνει πιο κοινωνικές. [Αρχείο MΟm] Ενα άλλο όπλο για τη διατήρηση του είδους είναι το γεγονός πως οι ερευνητές κατάφεραν να καταγράψουν πλήρως την αλληλουχία στο γονιδίωμα του σπάνιου αυτού είδους. Τα νέα αυτά δεδομένα, όπως εξηγεί ο κύριος Δενδρινός, «θα επιτρέψουν στους επιστήμονες να ελέγχουν με ακρίβεια τη γενετική ποικιλότητα και να εκτιμήσουν τα επικίνδυνα ποσοστά ενδογαμίας στους εναπομείναντες φυσικούς πληθυσμούς που μπορούν να καταστήσουν τις φώκιες ευάλωτες σε ασθένειες και άλλες πιέσεις, απειλώντας την επιβίωσή τους». «Η μεσογειακή φώκια απέκτησε μια δεύτερη ευκαιρία όχι επειδή προσαρμόστηκε καλύτερα στον άνθρωπο, αλλά επειδή ο άνθρωπος άρχισε, έστω αργά, να προσαρμόζει τη δική του συμπεριφορά απέναντι στη φύση», βάζει μια προσωρινή τελεία και ο κύριος Δενδρινός. «Γνωρίζουμε όλοι πως τη μεγαλύτερη ζημιά την έχει κάνει ο ίδιος ο άνθρωπος, αλλά όπως βλέπουμε υπάρχει περιθώριο για διόρθωση. Και αυτό βιώνουμε με τη μεσογειακή φώκια. Είναι μια αρχή». https://www.kathimerini.gr/society/reportaz/564362473/pos-i-ellada-egine-to-simantikotero-katafygio-tis-mesogeiakis-fokias/

Πιο πιθανό μου φαίνεται ένα σενάριο στο οποίο κάτι που δούλευε επί δεκαετίες παράνομα υπό την αιγίδα του κράτους, θα λουστεί καταγγελίες και νομικές συνέπειες την στιγμή που θα περάσει σε χέρια ιδιώτη.

Εγω είμαι ακόμα με το Ski Tracks γιατί αντίθετα από όλους τους φίλους εμένα δεν μου ζήτησε επιπλέον χρήματα φέτος (βέβαια έκανα μόνο 7 σκι). Έχω την εντύπωση ότι το είχα αγοράσει στο μακρινό παρελθόν αλλά αυτό θυμούνται και άλλοι και τώρα τους ζητάει συνδρομή. Το δυνατό του χαρτί είναι ότι μπορεί να εξάγει το track της ημέρας ως Kmz και kml και μετά να το ανοίξεις στο google earth και να το δεις αναλυτικά.

Ας γελάσω. Οι φορολογούμενοι ποτέ δεν καταλαβαίνουν ότι τα χρήματα για οτιδήποτε δημόσιο βγαίνουν από την δική τους τσέπη. Παω ένα στοίχημα τα σκι μου ότι αν βγούμε μια βόλτα στο σύνταγμα με ένα μικρόφωνο και ρωτήσουμε 1000 άτομα αν θέλουν μεγαλύτερες δαπάνες για «την ανάπτυξη του χειμερινού τουρισμού», η συντριπτική πλειοψηφία θα απαντήσει θετικά. Αν επαναδιατυπώσουμε το ερώτημα όμως σωστά -πχ «θα ήσασταν υπέρ του να πληρώνετε €100 τον χρόνο περισσότερο σε φόρους (ή να απαρνηθείτε μια φοροαπαλλαγή €100 τον χρόνο που σχεδίαζε να εφαρμόσει η κυβέρνηση) ώστε να μπορούν να αναπτυχθούν τα Ελληνικά χιονοδρομικά;»- η συντριπτική πλειοψηφία των ερωτώμενων θα μας παρότρυνε να πάρουμε τα χιονοδρομικά και να τα βάλουμε εκεί που ξέρουμε.

Γατάκια, εμείς το καρεκλάκι αυτό το χρησιμοποιούμε ακόμα, στο Πήλιο.

Αναρωτιέμαι αν θα υπογράψει για την σεζόν 26-27 δεδομένου ότι για την σεζόν 24-25 πληρώθηκε τώρα.

Ψήνεται όλη η δυτική και κεντρική Ευρώπη. Πεθαίνει κόσμος στην Γαλλία από τον καύσωνα, ενώ το καθημερινό podcast του BBC που άκουγα χτες εξηγούσε ότι ο κόσμος δεν είναι προετοιμασμένος για τέτοιες συνθήκες και δεν είναι σαν τις μεσογειακές χώρες που το aircondition υπάρχει σε κάθε σπίτι. Εν τω μεταξύ, από ότι βλέπω, σε εμάς δεν προβλέπεται κάποιος ιδιαίτερα τρομακτικός δράκος για τις επόμενες μέρες τουλάχιστον

ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ τους πιάσει η ζέστη, ο Δημήτρης Μιχαλάκης και ο Γιάννης Βέργος έχουν ξεκινήσει από νωρίς. Εργαζόμενοι στον ΟΦΥΠΕΚΑ (Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής) Θεσσαλίας, μπαίνουν στη βάρκα με όλο τους τον εξοπλισμό και φτάνουν στα ανοιχτά της λίμνης Κάρλα, απέναντι από ένα σμήνος αργυροπελεκάνων που ξεκουράζονται ανάμεσα στις καλαμιές. Βουτάνε στο νερό τα φορητά πολύμετρα και ελέγχουν το οξυγόνο και τη θερμοκρασία. «Οι τιμές είναι καλές για τα δεδομένα της εποχής», συμπεραίνουν. Το ίδιο ικανοποιημένοι δείχνουν και από δείγμα νερού που συνέλεξαν μέσα σε ένα πλαστικό δοχείο, σχολιάζοντας πως είναι διαυγές. Τα τελευταία δύο χρόνια, οι επιστήμονες γίνονται μάρτυρες της απρόσμενης βελτίωσης της ποιότητας του νερού και της αύξησης της βιοποικιλότητας. Αιτία ήταν η φονική κακοκαιρία «Daniel». Το καταστροφικό φαινόμενο που σάρωσε τη Θεσσαλία το 2023, πλημμυρίζοντας ολόκληρα χωριά και αφήνοντας πίσω του 17 νεκρούς, είχε ένα απροσδόκητα θετικό αποτέλεσμα: την αναγέννηση της Κάρλας. Η Κάρλα, που αποξηράθηκε το 1962 και αποκαταστάθηκε μερικώς με τεχνικά μέσα το 2015, δέχθηκε τόσο νερό που μέσα σε δύο 24ωρα πενταπλασιάστηκε σε μέγεθος. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να ανανεωθούν τα νερά της και να της δοθεί μια δεύτερη ευκαιρία ζωής και ανάπτυξης. «Με μία φράση, μπορούμε να πούμε πως ο “Daniel” έχει βελτιώσει τη λίμνη. Εχουμε δει μεγάλες διαφορές. Πλέον, το μέσο βάθος στο έτος δεν πέφτει κάτω από τα τρία μέτρα, ενώ στη λίμνη μέσα έχουμε ποιοτικότερο νερό», τονίζει ο Δημήτρης Μιχαλάκης, προϊστάμενος του ΟΦΥΠΕΚΑ Θεσσαλίας. «Είναι ίσως η πρώτη φορά που είδαμε τη λίμνη να παίρνει χαρακτηριστικά ενός καλύτερου ποιοτικά νερού», συμπληρώνει ο συνεργάτης του, Γιάννης Βέργος. Οπως περιγράφουν οι επιστήμονες, το μεγαλύτερο βάθος που έχει αποκτήσει πλέον η Κάρλα προσελκύει καταδυτικά είδη πουλιών που χρειάζονται βαθιά νερά για να ψαρέψουν, όπως είναι οι πελεκάνοι και οι κορμοράνοι, ενώ τα τελευταία δύο χρόνια έχουν καταγράψει αυξημένους πληθυσμούς ψαριών και άλλων ειδών χλωρίδας και πανίδας, που συνεισφέρουν στη βιοποικιλότητα της περιοχής. Συνολικά, περίπου 180 είδη πουλιών διαβιούν στη διάρκεια του χρόνου στη λίμνη. Ολο και περισσότεροι πελεκάνοι και κορμοράνοι βρίσκουν καταφύγιο στη λίμνη Πριν από τον «Daniel», οι επιστήμονες γίνονταν μάρτυρες της συστηματικής υποβάθμισης της λίμνης εξαιτίας της υπέρμετρης κατανάλωσης του νερού της για τις ανάγκες άρδευσης των όμορων κτημάτων, αλλά και του ευτροφισμού που προερχόταν από την απορροή λιπασμάτων που χρησιμοποιούσαν οι αγρότες. Η αναγέννηση που συντελέστηκε αποτελεί, όπως υπογραμμίζει ο κ. Μιχαλάκης, μοναδική ευκαιρία. Το διακύβευμα τώρα για την τοπική κοινωνία είναι να μπορέσει να διατηρήσει την εικόνα αυτή. «Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι να πιστέψουμε πως η καλή κατάσταση του νερού είναι κάτι το οποίο δεν αντιστρέφεται. Το πρώτο το οποίο θα πρέπει να φροντίσουμε είναι να βρούμε την ισορροπία μεταξύ των δραστηριοτήτων που αναπόφευκτα πρέπει να υπάρξουν στην περιοχή και της διατήρησης μιας βιώσιμης κατάστασης στο φυσικό περιβάλλον», υπογράμμισε ο κ. Μιχαλάκης, λέγοντας πως η βασικότερη δραστηριότητας της περιοχής, στην οποία επικεντρώνεται, είναι η γεωργία. «ΔΩΡΟ ΘΕΟΥ» ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΓΡΟΤΕΣ Το νερό της λίμνης παρέχεται δωρεάν σε καλλιεργητές της περιοχής για την άρδευση περίπου 20.000 στρεμμάτων. Ο Ηλίας Γεωργίου είναι ένας εξ αυτών. Καλλιεργητής σε όλη του τη ζωή, ο κ. Γεωργίου χαρακτηρίζει την Κάρλα «δώρο Θεού». Οπως υποστηρίζει, οι αγρότες ενδιαφέρονται για τη λίμνη και το αποδεικνύουν εμπράκτως. Εφερε το παράδειγμα του καλοκαιριού του 2023, που η Θεσσαλία αντιμετώπισε μεγάλο πρόβλημα λειψυδρίας και η στάθμη της λίμνης είχε πέσει σε πολύ χαμηλό επίπεδο. «Τότε σταματήσαμε (να ποτίζουμε) όλοι οι αγρότες για να έχουμε ακριβώς τα όρια που χρειάζεται η λίμνη. Το κάναμε γιατί όλοι έχουν αγαπήσει τη λίμνη. Για να μη δημιουργήσουμε πρόβλημα και στα πουλιά και στα ψάρια». Από τη στιγμή, ωστόσο, που οι γεωργοί προστατεύουν τη λίμνη αναμένουν, όπως λέει, και από το κράτος να προσφέρει εναλλακτικές λύσεις στις περιπτώσεις που η λειψυδρία θα επαναληφθεί. Αν δεν γίνει κάτι, στην επόμενη χρονιά ανομβρίας θα υπάρξει «βιβλική καταστροφή», προειδοποιεί ο κ. Γεωργίου. Αδειες συσκευασίες λιπασμάτων που έχουν χρησιμοποιηθεί στις παραλίμνιες καλλιέργειες ΚΙΝΔΥΝΟΙ Για τον έλεγχο της κατανάλωσης του νερού έχει τεθεί όριο άρδευσης από το υδατικό απόθεμα της λίμνης, την τήρηση του οποίου εποπτεύει τα τελευταία δύο χρόνια ο νεοσύστατος Οργανισμός Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας. Αναφορικά με τη χρήση λιπασμάτων που επίσης επιβαρύνουν την Κάρλα, ο κ. Γεωργίου υποστήριξε πως οι αγρότες στα παρακάρλια χωριά έχουν μειώσει τη ρίψη τους, συμμετέχοντας σε προγράμματα κατά της νιτρορύπανσης, ενώ τα τελευταία χρόνια ανακυκλώνουν τις συσκευασίες φυτοφαρμάκων που παλιά έπεφταν στη λίμνη. Σύμφωνα με τον κ. Μιχαλάκη, το βέλτιστο αποτέλεσμα θα έρθει μέσα από τη συνομιλία με τους αγρότες και όχι με την επιβολή μέτρων. «Δεν πρέπει να ζητάω εγώ από τους αγρότες. Πρέπει να τους προτείνω. Θα πρέπει να είμαι σε θέση να τους προτείνω εναλλακτικά σενάρια τα οποία θα τους προσφέρουν την ποιότητα ζωής που θέλουν και παράλληλα θα δημιουργούν ασφαλές πλαίσιο για το φυσικό περιβάλλον». Κατά τον ίδιο, όσο περισσότεροι κάτοικοι συνδεθούν επαγγελματικά με την Κάρλα τόσο θα ενδυναμώνεται και η ανάγκη τους να την προστατέψουν. Βασικό παράδειγμα είναι η αξιοποίηση του οικοσυστήματος μέσω της ανάπτυξης οικοτουριστικών δραστηριοτήτων. «Φανταστείτε κάποιος ο οποίος ωφελείται είτε γιατί έχει μια τουριστική επιχείρηση είτε γιατί έχει ένα εστιατόριο. Είναι ο πρώτος ο οποίος θα θελήσει αυτό το σύστημα να παραμείνει και να βελτιωθεί στο μέλλον». «Η ΚΑΡΛΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΑΝΑ ΜΟΥ» Την ισορροπία αυτή μεταξύ προστασίας και αξιοποίησης του οικοσυστήματος τη γνωρίζει καλά ο Αλέξανδρος Οικονομίδης, γιατρός και πρόεδρος του «Παρατηρητηρίου Αίγλα», που έχει θέσει σκοπό την ανάδειξη και την πορστασία του οικοσυστήματος της λίμνης. Ο κ. Οικονομίδης θυμάται την Κάρλα από τότε που ήταν 10 ετών και ερχόταν ως παιδί μαζί με τη μητέρα του να παρατηρήσουν και να καταγράψουν τα πουλιά και τη φύση της λίμνης. «Για εμένα η Κάρλα είναι η μάνα μου. Με αυτή την αγάπη έφυγε από αυτή τη ζωή», λέει συγκινημένος. Πλέον τη σκυτάλη έχει πάρει ο ίδιος. Φωτογραφίζει ερασιτεχνικά τα πουλιά της λίμνης, διοργανώνει φωτογραφικούς διαγωνισμούς και οικοπεριηγήσεις, ενώ σε συνεργασία με τον Σύλλογο Ελληνικής Ιερακοθηρίας εξέδωσαν τον πρώτο τουριστικό τρίγλωσσο οδηγό, ώστε ο επισκέπτης να γνωρίζει πού θα δει τα 36 είδη αρπακτικών που έχουν καταγραφεί στην περιοχή. Ο Αλέξανδρος Οικονομίδης συνεχίζει το έργο της μητέρας του «Η περιοχή έχει να αναδείξει τουριστικά πολλά αντικείμενα: η παρατήρηση, τα βότανα όπως οι άγριες ορχιδέες, η πεζοπορία βουνού, η πεζοπορία στη λίμνη», σημειώνει, επισημαίνοντας ωστόσο πως η αξιοποίηση όλων αυτών των δυνατοτήτων συναντάει εμπόδια. Η περιοχή δεν διαθέτει ούτε καταλύμματα ούτε καν υποτυπώδεις υποδομές, όπως κιόσκια. Το σημαντικότερο όλων: δεν διαθέτει καν έναν συνολικό στρατηγικό σχεδιασμό ορθολογικής διαχείρισης που να οριοθετεί ανάπτυξη της κάθε διαφορετικής ανθρωπογενούς δραστηριότητας, από τη γεωργία έως τον τουρσιμό. ΕΜΠΟΔΙΑ Η Ιφιγένεια Κάγκαλου, καθηγήτρια στην Πολυτεχνική Σχολή του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου, με μακρά εμπειρία στα οικοσυστήματα λιμνών, αγωνίζεται προς την κατεύθυνση αυτή εφαρμόζοντας το ευρωπαϊκό πρόγραμμα FutureLakes. Το βασικό εμπόδιο που εντοπίζει είναι πως στη χώρα μας οι αρμοδιότητες και οι ευθύνες για κάθε χρήση του νερού είναι κατακερματισμένες σε διάφορους φορείς. «Στην Ελλάδα έχουμε πολύ καλές πολιτικές, οι οποίες ομως δεν συνομιλούν μεταξύ τους. Λειτουργούν απομονωμένα και άρα δεν υπάρχει καμία συνοχή», τόνισε. Ο Δημήτρης Μιχαλάκης αναγνωρίζει πολύ καλά τα προβλήματα αυτά. Ο ρόλος του οργανισμού είναι μεταξύ άλλων να προσφέρει έναν αξιόπιστο σχεδιασμό ώστε οι πληθυσμοί πέριξ της λίμνης να μπορέσουν να λειτουργήσουν μέσα σε αυτό τον χώρο με βιώσιμο τρόπο. Αυτή είναι και η αποστολή με την οποία έχει συνδέσει την επαγγελματική του πορεία όλα αυτά χρόνια. «Η σχέση μου με τη λίμνη είναι μια προσμονή, να το πω έτσι, που έχω, να δω αυτό το σύστημα να παρέχει τις υπηρεσίες που μπορεί να παρέχει, δηλαδή να διατηρείται ένα υγιές φυσικό περιβάλλον, που να παρέχει και ευκαιρίες στους ανθρώπους που ζουν γύρω από αυτό». Οταν ολοκληρώνουν τους ελέγχους ποιότητας του νερού, βγαίνουν προς τα έξω. Ο Γιάννης Τσιάντος, που παραχωρεί τη βάρκα του πάντα για τις επιστημονικές ανάγκες του ΟΦΥΠΕΚΑ, βουτάει με προσοχή το κουπί στο νερό για να μην τρομάξει τα πουλιά που κουρνιάζουν ανάμεσα στις καλαμιές. Μάταια. Μόλις αντιλαμβάνονται την ανθρώπινη παρουσία, δεκάδες ροδοπελεκάνοι ανοίγουν βιαστικά τα λευκά φτερά τους και απομακρύνονται πετώντας πάνω από το νερό. Ο άνδρας σταματάει ό,τι κάνει και τους κοιτά. «Ζω ένα θαύμα. Δεν θα μπορούσα σε καμία περίπτωση να το διανοηθώ αυτό ως παιδί», λέει. Εχοντας περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής με τη λίμνη αποξηραμένη, δυσκολεύεται μέχρι και σήμερα να εξοικειωθεί με την ομορφιά της. Οταν τον ρωτάμε πώς είναι η εμπειρία αυτή, συγκινείται. «Ούτε στο όνειρό μου το καλό δεν θα μπορούσα να το φανταστώ ότι θα ζω ένα τέτοιο πράγμα». Αισθάνεστε βασιλιάς; «Και κάτι παραπάνω!». https://www.kathimerini.gr/visual/video/564272923/gia-emena-i-karla-einai-i-mana-moy-i-deyteri-zoi-mias-limnis/